kahAnajainashAstramALA ]
ये त्वात्मानं कर्तारमेव पश्यन्ति ते लोकोत्तरिका अपि न लौकिकतामतिवर्तन्ते; लौकिकानां परमात्मा विष्णुः सुरनारकादिकार्याणि करोति, तेषां तु स्वात्मा तानि करोतीत्यपसिद्धान्तस्य समत्वात् । ततस्तेषामात्मनो नित्यकर्तृत्वाभ्युपगमात् लौकिकानामिव लोकोत्तरिकाणामपि नास्ति मोक्षः ।
lokanA matamAn [विष्णुः] viShNu [करोति] kare chhe ane [श्रमणानाम् अपि] shramaNonA matamAn paN [आत्मा] AtmA [करोति] kare chhe (tethI kartApaNAnI mAnyatAmAn banne samAn thayA). [एवं] e rIte, [सदेवमनुजासुरान् लोकान्] dev, manuShya ane asuravALA traNe lokane [नित्यं कुर्वतां] sadAy karatA (arthAt traNe lokanA kartAbhAve nirantar pravartatA) evA [लोकश्रमणानां द्वयेषाम् अपि] te lok tem ja shramaN — banneno [कः अपि मोक्षः] koI mokSha [न द्रश्यते] dekhAto nathI.
TIkA — jeo AtmAne kartA ja dekhe chhe — mAne chhe, teo lokottar hoy topaN laukikatAne atikramatA nathI; kAraN ke, laukik janonA matamAn paramAtmA viShNu devanArakAdi kAryo kare chhe, ane temanA ( – lokathI bAhya thayelA evA munionA) matamAn potAno AtmA te kAryo kare chhe — em *apasiddhAntanI (bannene) samAnatA chhe. mATe AtmAnA nitya kartApaNAnI temanI mAnyatAne lIdhe, laukik janonI mAphak, lokottar puruShono (muniono) paN mokSha thato nathI.
bhAvArtha — jeo AtmAne kartA mAne chhe, teo bhale muni thayA hoy topaN laukik jan jevA ja chhe; kAraN ke, lok ishvarane kartA mAne chhe ane te munioe AtmAne kartA mAnyo — em bannenI mAnyatA samAn thaI. mATe jem laukik janone mokSha nathI, tem te munione paN mokSha nathI. je kartA thashe te kAryanA phaLane bhogavashe ja, ane je phaL bhogavashe tene mokSha kevo?
have, ‘paradravyane ane AtmAne kAI paN sambandh nathI, mATe kartAkarmasambandh paN nathI’ — em shlokamAn kahe chhe —
shlokArtha — [परद्रव्य-आत्मतत्त्वयोः सर्वः अपि सम्बन्धः नास्ति] paradravyane ane Atmatattvane saghaLoy (arthAt kAI paN) sambandh nathI; [कर्तृ-कर्मत्व-सम्बन्ध-अभावे] em kartAkarmapaNAnA sambandhano abhAv hotAn, [तत्कर्तृता कुतः] AtmAne paradravyanun kartApaNun kyAthi hoy?
bhAvArtha — paradravyane ane AtmAne kAI paN sambandh nathI, to pachhI temane kartAkarma-
* apasiddhAnt = khoTo athavA bhUlabharelo siddhAnt