kahAnajainashAstramALA ]
वारिधिस्वभावमुपेत्यानुभूयमानतायामभूतार्थम्, तथात्मनो वृद्धिहानिपर्यायेणानुभूयमानतायामनियतत्वं भूतार्थमपि नित्यव्यवस्थितमात्मस्वभावमुपेत्यानुभूयमानतायामभूतार्थम् ।
यथा च काञ्चनस्य स्निग्धपीतगुरुत्वादिपर्यायेणानुभूयमानतायां विशेषत्वं भूतार्थमपि प्रत्यस्तमितसमस्तविशेषं काञ्चनस्वभावमुपेत्यानुभूयमानतायामभूतार्थम्, तथात्मनो ज्ञानदर्शनादि- पर्यायेणानुभूयमानतायां विशेषत्वं भूतार्थमपि प्रत्यस्तमितसमस्तविशेषमात्मस्वभावमुपेत्यानुभूय- मानतायामभूतार्थम् ।
यथा चापां सप्तार्चिःप्रत्ययौष्ण्यसमाहितत्वपर्यायेणानुभूयमानतायां संयुक्तत्वं भूतार्थमप्ये-
कान्ततः शीतमप्स्वभावमुपेत्यानुभूयमानतायामभूतार्थम्, तथात्मनः कर्मप्रत्ययमोहसमाहितत्व-
पर्यायेणानुभूयमानतायां संयुक्तत्वं भूतार्थमप्येकान्ततः स्वयं बोधं जीवस्वभावमुपेत्यानुभूय-
(nishchal) evA AtmasvabhAvanI samIp jaIne anubhav karatAn aniyatapaNun abhUtArtha chhe —
asatyArtha chhe.
jem suvarNano, chIkaNApaNun, pILApaNun, bhArepaNun Adi guNarUp bhedothI anubhav karatAn visheShapaNun bhUtArtha chhe — satyArtha chhe, topaN jemAn sarva visheSho vilay thaI gayA chhe evA suvarNasvabhAvanI samIp jaIne anubhav karatAn visheShapaNun abhUtArtha chhe — asatyArtha chhe; evI rIte AtmAno, gnAn, darshan Adi guNarUp bhedothI anubhav karatAn visheShapaNun bhUtArtha chhe — satyArtha chhe, topaN jemAn sarva visheSho vilay thaI gayA chhe evA AtmasvabhAvanI samIp jaIne anubhav karatAn visheShapaNun abhUtArtha chhe — asatyArtha chhe.
jem jaLano, agni jenun nimitta chhe evI uShNatA sAthe sanyuktapaNArUp — taptapaNArUp — avasthAthI anubhav karatAn (jaLane) uShNapaNArUp sanyuktapaNun bhUtArtha chhe — satyArtha chhe, topaN ekAnt shItaLatArUp jaLasvabhAvanI samIp jaIne anubhav karatAn (uShNatA sAthe) sanyuktapaNun abhUtArtha chhe — asatyArtha chhe; evI rIte AtmAno, karma jenun nimitta chhe evA moh sAthe sanyuktapaNArUp avasthAthI anubhav karatAn sanyuktapaNun bhUtArtha chhe — satyArtha chhe, topaN je pote ekAnt bodharUp (gnAnarUp) chhe evA jIvasvabhAvanI samIp jaIne anubhav karatAn sanyuktapaNun abhUtArtha chhe — asatyArtha chhe.
bhAvArtha — AtmA pAnch prakArathI anekarUp dekhAy chhe (1) anAdi kALathI karmapudgalanA sambandhathI bandhAyelo karmapudgalanA sparshavALo dekhAy chhe, (2) karmanA nimittathI thatA nar, nArak Adi paryAyomAn bhinna bhinna svarUpe dekhAy chhe, (3) shaktinA avibhAg