यतो यं प्राप्यं विकार्यं निर्वर्त्यं च व्याप्यलक्षणं पुद्गलपरिणामं कर्म पुद्गलद्रव्येण स्वयमन्तर्व्यापकेन भूत्वादिमध्यान्तेषु व्याप्य तं गृह्णता तथा परिणमता तथोत्पद्यमानेन च क्रियमाणं जानन्नपि हि ज्ञानी स्वयमन्तर्व्यापको भूत्वा बहिःस्थस्य परद्रव्यस्य परिणामं मृत्तिकाकलश- मिवादिमध्यान्तेषु व्याप्य न तं गृह्णाति न तथा परिणमति न तथोत्पद्यते च, ततः प्राप्यं विकार्यं
have pūchhe chhe ke pudgalakarmane jāṇatā evā jīvane pudgal sāthe kartākarmabhāv (kartākarmapaṇun) chhe ke nathī? teno uttar kahe chheḥ —
gāthārthaḥ — [ ज्ञानी ] gnānī [ अनेकविधम् ] anek prakāranā [ पुद्गलकर्म ] pudgalakarmane [ जानन् अपि ] jāṇato hovā chhatān [ खलु ] nishchayathī [ परद्रव्यपर्याये ] paradravyanā paryāyamān [ न अपि परिणमति ] pariṇamato nathī, [ न गृह्णाति ] tene grahaṇ karato nathī ane [ न उत्पद्यते ] te-rūpe ūpajato nathī.
ṭīkāḥ — prāpya, vikārya ane nirvartya evun, vyāpyalakṣhaṇavāḷun (vyāpya jenun lakṣhaṇ chhe evun) pudgalanā pariṇāmasvarūp je karma (kartānun kārya), tenāmān pudgaladravya pote antarvyāpak thaīne, ādi-madhya-antamān vyāpīne, tene grahatun, te-rūpe pariṇamatun ane te-rūpe ūpajatun thakun, te pudgalapariṇāmane kare chhe; ām pudgaladravya vaḍe karavāmān āvatā pudgalapariṇāmane gnānī jāṇato hovā chhatān, jem māṭī pote ghaḍāmān antarvyāpak thaīne, ādi-madhya-antamān vyāpīne, ghaḍāne grahe chhe, ghaḍārūpe pariṇame chhe ane ghaḍārūpe ūpaje chhe tem, gnānī pote bāhyasthit (bahār rahelā) evā paradravyanā pariṇāmamān antarvyāpak thaīne, ādi-madhya-antamān vyāpīne, tene grahato nathī, te-rūpe pariṇamato nathī ane te-rūpe ūpajato nathī; māṭe, joke gnānī
144