यथान्तर्व्याप्यव्यापकभावेन मृत्तिकया कलशे क्रियमाणे भाव्यभावकभावेन मृत्तिकयैवा- नुभूयमाने च बहिर्व्याप्यव्यापकभावेन कलशसम्भवानुकूलं व्यापारं कुर्वाणः कलशकृततोयोपयोगजां तृप्तिं भाव्यभावकभावेनानुभवंश्च कुलालः कलशं करोत्यनुभवति चेति लोकानामनादिरूढोऽस्ति तावद्वयवहारः, तथान्तर्व्याप्यव्यापकभावेन पुद्गलद्रव्येण कर्मणि क्रियमाणे भाव्यभावकभावेन पुद्गलद्रव्येणैवानुभूयमाने च बहिर्व्याप्यव्यापकभावेनाज्ञानात्पुद्गलकर्मसम्भवानुकूलं परिणामं कुर्वाणः पुद्गलकर्मविपाकसम्पादितविषयसन्निधिप्रधावितां सुखदुःखपरिणतिं भाव्यभावकभावेना- नुभवंश्च जीवः पुद्गलकर्म करोत्यनुभवति चेत्यज्ञानिनामासंसारप्रसिद्धोऽस्ति तावद्वयवहारः
gāthārthaḥ — [ व्यवहारस्य तु ] vyavahāranayano e mat chhe ke [ आत्मा ] ātmā [ नैकविधम् ] anek prakāranā [ पुद्गलकर्म ] pudgalakarmane [ करोति ] kare chhe [ पुनः च ] ane vaḷī [ तद् एव ] te ja [ अनेकविधम् ] anek prakāranā [ पुद्गलकर्म ] pudgalakarmane [ वेदयते ] te bhogave chhe.
ṭīkāḥ — jem, andaramān vyāpyavyāpakabhāvathī māṭī ghaḍāne kare chhe ane bhāvyabhāvak- bhāvathī māṭī ja ghaḍāne bhogave chhe topaṇ, bahāramān, vyāpyavyāpakabhāvathī ghaḍānā ✽sambhavane anukūḷ evā (ichchhārūp ane hastādikanī kriyārūp potānā) vyāpārane karato ane ghaḍā vaḍe karelo pāṇīno je upayog tenāthī ūpajelī tr̥uptine (potānā tr̥uptibhāvane) bhāvyabhāvakabhāv vaḍe anubhavato – bhogavato evo kumbhār ghaḍāne kare chhe ane bhogave chhe evo lokono anādithī rūḍh vyavahār chhe; tevī rīte, andaramān vyāpyavyāpakabhāvathī pudgaladravya karmane kare chhe ane bhāvyabhāvakabhāvathī pudgaladravya ja karmane bhogave chhe topaṇ, bahāramān, vyāpyavyāpakabhāvathī agnānane līdhe pudgalakarmanā sambhavane anukūḷ evā (potānā rāgādik) pariṇāmane karato ane pudgalakarmanā vipākathī utpanna thayelī viṣhayonī je nikaṭatā tenāthī ūpajelī (potānī) sukhaduḥkharūp pariṇatine bhāvyabhāvakabhāv vaḍe anubhavato – bhogavato evo jīv pudgalakarmane kare chhe ane bhogave chhe evo agnānīono anādi sansārathī prasiddha vyavahār chhe.
bhāvārthaḥ — pudgalakarmane paramārthe pudgaladravya ja kare chhe; jīv to pudgalakarmanī
154
✽sambhav = thavun te; utpatti.