kahānajainashāstramāḷā ]
यदि यथा जीवस्य तन्मयत्वाज्जीवादनन्य उपयोगस्तथा जडः क्रोधोऽप्यनन्य एवेति
प्रतिपत्तिस्तदा चिद्रूपजडयोरनन्यत्वाज्जीवस्योपयोगमयत्ववज्जडक्रोधमयत्वापत्तिः । तथा सति तु य एव
जीवः स एवाजीव इति द्रव्यान्तरलुप्तिः । एवं प्रत्ययनोकर्मकर्मणामपि जीवादनन्यत्वप्रतिपत्तावयमेव
दोषः । अथैतद्दोषभयादन्य एवोपयोगात्मा जीवोऽन्य एव जडस्वभावः क्रोधः इत्यभ्युपगमः, तर्हि
यथोपयोगात्मनो जीवादन्यो जडस्वभावः क्रोधः तथा प्रत्ययनोकर्मकर्माण्यप्यन्यान्येव, जड- स्वभावत्वाविशेषात् । नास्ति जीवप्रत्यययोरेकत्वम् । [आपन्नम्] āvī paḍyun. [एवम् च] em thatān, [इह] ā jagatamān [यः तु] je [जीवः] jīv
chhe [सः एव तु] te ja [नियमतः] niyamathī [तथा] tevī ja rīte [अजीवः] ajīv ṭharyo; (bannenun ananyapaṇun hovāmān ā doṣh āvyo;) [प्रत्ययनोकर्मकर्मणाम्] pratyay, nokarma ane karmanā [एकत्वे] ekapaṇāmān arthāt ananyapaṇāmān paṇ [अयम् दोषः] ā ja doṣh āve chhe. [अथ] have jo (ā doṣhanā bhayathī) [ते] tārā matamān [क्रोधः] krodh [अन्यः] anya chhe ane [उपयोगात्मकः] upayogasvarūp [चेतयिता] ātmā [अन्यः] anya [भवति] chhe, to [यथा क्रोधः] jem krodh [तथा] tem [प्रत्ययाः] pratyayo [कर्म] karma ane [नोकर्म अपि] nokarma paṇ [अन्यत्] ātmāthī anya ja chhe.
ṭīkāḥ — jem jīvanā upayogamayapaṇāne līdhe jīvathī upayog ananya chhe tem jaḍ krodh paṇ ananya ja chhe evī jo 1pratipatti karavāmān āve, to 2chidrūpanā ane jaḍanā ananyapaṇāne līdhe jīvane upayogamayapaṇānī māphak jaḍ krodhamayapaṇun paṇ āvī paḍe. em thatān to je jīv te ja ajīv ṭhare, — e rīte anya dravyano lop thāy. ā pramāṇe pratyay, nokarma ane karma paṇ jīvathī ananya chhe evī pratipattimān paṇ ā ja doṣh āve chhe. have jo ā doṣhanā bhayathī em svīkāravāmān āve ke upayogātmak jīv anya ja chhe ane jaḍasvabhāv krodh anya ja chhe, to jem upayogātmak jīvathī jaḍasvabhāv krodh anya chhe tem pratyay, nokarma ane karma paṇ anya ja chhe kāraṇ ke temanā jaḍasvabhāvapaṇāmān taphāvat nathī (arthāt jem krodh jaḍ chhe tem pratyay, nokarma ane karma paṇ jaḍ chhe). ā rīte jīvane ane pratyayane ekapaṇun nathī.
bhāvārthaḥ — mithyātvādi āsrav to jaḍasvabhāv chhe ane jīv chetanasvabhāv chhe. jo jaḍ ane chetan ek thaī jāy to bhinna dravyano lop thaī jāy e moṭo doṣh āve. māṭe āsravane ane ātmāne ekapaṇun nathī e nishchayanayano siddhānt chhe.
1. pratipatti = pratīti; pratipādan.
2. chidrūp = jīv