कार्यं बन्धं विविधमधुना सद्य एव प्रणुद्य ।
तद्वद्यद्वत्प्रसरमपरः कोऽपि नास्यावृणोति ।।१७९।।
[आलोच्य] vichārīne, [तद्-मूलां इमाम् बहुभावसन्ततिम् समम् उद्धर्तुकामः] paradravya jenun mūḷ chhe evī ā bahu bhāvonī santatine ekīsāthe ukheḍī nākhavāne ichchhato puruṣh, [तत् किल समग्रं परद्रव्यं बलात् विवेच्य] te samasta paradravyane baḷathī ( – udyamathī, parākramathī) bhinna karīne ( – tyāgīne), [निर्भरवहत्-पूर्ण-एक-संविद्-युतं आत्मानं] atishayapaṇe vahetun ( – dhārāvāhī) je pūrṇa ek samvedan tenāthī yukta evā potānā ātmāne [समुपैति] pāme chhe, [येन] ke jethī [उन्मूलितबन्धः एषः भगवान् आत्मा] jeṇe karmabandhanane mūḷathī ukheḍī nākhyun chhe evo ā bhagavān ātmā [आत्मनि] potāmān ja ( – ātmāmān ja) [स्फू र्जति] sphurāyamān thāy chhe.
bhāvārthaḥ — paradravyanun ane potānā bhāvanun nimitta-naimittikapaṇun jāṇī samasta paradravyane bhinna karavāmān – tyāgavāmān āve tyāre samasta rāgādibhāvonī santati kapāī jāy chhe ane tyāre ātmā potāno ja anubhav karato thako karmanā bandhanane kāpī potāmān ja prakāshe chhe. māṭe je potānun hit chāhe chhe te evun karo. 178.
have bandh adhikār pūrṇa karatān tenā antamaṅgaḷarūpe gnānanā mahimānā arthanun kaḷashakāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [कारणानां रागादीनाम् उदयं] bandhanān kāraṇarūp je rāgādik (rāgādik- bhāvo) temanā udayane [अदयम्] nirday rīte (arthāt ugra puruṣhārthathī) [दारयत्] vidāratī thakī, [कार्यं विविधम् बन्धं] te rāgādikanā kāryarūp (gnānāvaraṇādi) anek prakāranā bandhane [अधुना] hamaṇān [सद्यः एव] tatkāḷ ja [प्रणुद्य] dūr karīne, [एतत् ज्ञानज्योतिः] ā gnānajyoti — [क्षपिततिमिरं] ke jeṇe agnānarūpī andhakārano nāsh karyo chhe te — [साधु] sārī rīte [सन्नद्धम्] sajja thaī, — [तद्-वत् यद्-वत्] evī rīte sajja thaī ke [अस्य प्रसरम् अपरः कः अपि न आवृणोति] tenā phelāvane bījun koī āvarī shake nahi.
bhāvārthaḥ — jyāre gnān pragaṭ thāy chhe, rāgādik rahetā nathī, temanun kārya je bandh te paṇ raheto nathī, tyāre pachhī tene ( – gnānane) āvaraṇ karanārun koī rahetun nathī, te sadāy prakāshamān ja rahe chhe. 179.
422