यथात्र लोके द्रष्टिर्दश्यादत्यन्तविभक्तत्वेन तत्करणवेदनयोरसमर्थत्वात् द्रश्यं न करोति न वेदयते च, अन्यथाग्निदर्शनात्सन्धुक्षणवत् स्वयं ज्वलनकरणस्य, लोहपिण्डवत्स्वयमौष्ण्यानुभवनस्य च दुर्निवारत्वात्, किन्तु केवलं दर्शनमात्रस्वभावत्वात् तत्सर्वं केवलमेव पश्यति; तथा ज्ञानमपि स्वयं द्रष्टृत्वात् कर्मणोऽत्यन्तविभक्तत्वेन निश्चयतस्तत्करणवेदनयोरसमर्थत्वात्कर्म न करोति न वेदयते च, किन्तु केवलं ज्ञानमात्रस्वभावत्वात्कर्मबन्धं मोक्षं वा कर्मोदयं निर्जरां वा केवलमेव जानाति ।
gāthārthaḥ — [यथा एव द्रष्टिः] jem netra (drashya padārthone karatun-bhogavatun nathī, dekhe ja chhe), [तथा] tem [ज्ञानम्] gnān [अकारकं] akārak [अवेदकं च एव] tathā avedak chhe, [च] ane [बन्धमोक्षं] bandh, mokṣha, [कर्मोदयं] karmoday [निर्जरां च एव] tathā nirjarāne [जानाति] jāṇe ja chhe.
ṭīkāḥ — jevī rīte ā jagatamān netra drashya padārthathī atyant bhinnapaṇāne līdhe tene karavā-vedavāne asamartha hovāthī, dashya padārthane karatun nathī ane vedatun nathī — jo em na hoy to agnine dekhavāthī, *sandhukṣhaṇanī māphak, potāne (netrane) agninun karavāpaṇun (saḷagāvavāpaṇun), ane lokhaṇḍanā goḷānī māphak potāne (netrane) agnino anubhav durnivār thāy (arthāt jo netra drashya padārthane karatun - vedatun hoy to to netra vaḍe agni saḷagavī joīe ane netrane agninī uṣhṇatāno anubhav avashya thavo joīe; parantu em to thatun nathī, māṭe netra drashya padārthane karatun-vedatun nathī) — parantu kevaḷ darshanamātrasvabhāvavāḷun hovāthī te sarvane kevaḷ dekhe ja chhe; tevī rīte gnān paṇ, pote (netranī māphak) dekhanār hovāthī, karmathī atyant bhinnapaṇāne līdhe nishchayathī tene karavā-vedavāne asamartha hovāthī, karmane karatun nathī ane vedatun nathī, parantu kevaḷ gnānamātrasvabhāvavāḷun (jāṇavānā svabhāvavāḷun ) hovāthī karmanā bandhane tathā mokṣhane, karmanā udayane tathā nirjarāne kevaḷ jāṇe ja chhe.
bhāvārthaḥ — gnānano svabhāv netranī jem dūrathī jāṇavāno chhe; māṭe karavun - bhogavavun gnānane nathī. karavā-bhogavavāpaṇun mānavun te agnān chhe. ahīn koī pūchhe ke — ‘‘evun to kevaḷagnān chhe. bākī jyān sudhī mohakarmano uday chhe tyān sudhī to sukhaduḥkharāgādirūpe pariṇaman thāy ja chhe, tem ja jyān sudhī darshanāvaraṇ, gnānāvaraṇ tathā vīryāntarāyano uday
468
* sandhukṣhaṇ = sandhūkaṇ; agni saḷagāvanār padārtha; agni chetāvanārī vastu.