ज्ञानं ज्ञानं भवति न पुनर्बोध्यतां याति बोध्यम् ।
भावाभावौ भवति तिरयन् येन पूर्णस्वभावः ।।२१७।।
shlokārthaḥ — [शुद्ध-द्रव्य-स्वरस-भवनात्] shuddha dravyanun (ātmā ādi dravyanun) nijarasarūpe (arthāt gnān ādi svabhāve) pariṇaman thatun hovāthī, [शेषम् अन्यत्-द्रव्यं किं स्वभावस्य भवति] bākīnun koī anyadravya shun te (gnānādi) svabhāvanun thaī shake? (na ja thaī shake.) [यदि वा स्वभावः किं तस्य स्यात्] athavā shun te (gnānādi) svabhāv koī anyadravyano thaī shake? (na ja thaī shake. paramārthe ek dravyane anya dravya sāthe sambandh nathī.) [ज्योत्स्नारूपं भुवं स्नपयति] chāndanīnun rūp pr̥ithvīne ujjvaḷ kare chhe [भूमिः तस्य न एव अस्ति] topaṇ pr̥ithvī chāndanīnī thatī ja nathī; [ज्ञानं ज्ञेयं सदा कलयति] tevī rīte gnān gneyane sadā jāṇe chhe [ज्ञेयम् अस्य अस्ति न एव] topaṇ gney gnānanun thatun ja nathī.
bhāvārthaḥ — shuddhanayanī draṣhṭithī jovāmān āve to koī dravyano svabhāv koī anya dravyarūpe thato nathī. jem chāndanī pr̥ithvīne ujjvaḷ kare chhe parantu pr̥ithvī chāndanīnī jarā paṇ thatī nathī, tem gnān gneyane jāṇe chhe parantu gney gnānanun jarā paṇ thatun nathī. ātmāno gnānasvabhāv hovāthī tenī svachchhatāmān gney svayamev jhaḷake chhe, parantu gnānamān te gneyono pravesh nathī. 216.
have āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [तावत् राग-द्वेष-द्वयम् उदयते] tyān sudhī rāg-dveṣhanun dvandva uday pāme chhe ( – utpanna thāy chhe) [यावत् एतत् ज्ञानं ज्ञानं न भवति] ke jyān sudhī ā gnān gnānarūp na thāy [पुनः बोध्यम् बोध्यतां न याति] ane gney gneyapaṇāne na pāme. [तत् इदं ज्ञानं न्यक्कृत-अज्ञानभावं ज्ञानं भवतु] māṭe ā gnān, agnānabhāvane dūr karīne, gnānarūp thāo — [येन भाव-अभावौ तिरयन् पूर्णस्वभावः भवति] ke jethī bhāv-abhāvane (rāg-dveṣhane) aṭakāvī deto pūrṇasvabhāv (pragaṭ) thāy.
bhāvārthaḥ — jyān sudhī gnān gnānarūp na thāy, gney gneyarūp na thāy, tyān sudhī rāgadveṣh ūpaje chhe; māṭe ā gnān, agnānabhāvane dūr karīne, gnānarūp thāo, ke jethī gnānamān je bhāv ane abhāvarūp be avasthāo thāy chhe te maṭī jāy ane gnān pūrṇasvabhāvane pāmī jāy. e prārthanā chhe. 217.
516