सत्त्वात्, परद्रव्यक्षेत्रकालभावाभवनशक्तिस्वभाववत्त्वेनाऽसत्त्वात्, अनादिनिधनाविभागैक- वृत्तिपरिणतत्वेन नित्यत्वात्, क्रमप्रवृत्तैकसमयावच्छिन्नानेकवृत्त्यंशपरिणतत्वेनानित्यत्वात्, तदतत्त्वमेकानेकत्वं सदसत्त्वं नित्यानित्यत्वं च प्रकाशत एव । ननु यदि ज्ञानमात्रत्वेऽपि आत्मवस्तुनः स्वयमेवानेकान्तः प्रकाशते, तर्हि किमर्थमर्हद्भिस्तत्साधनत्वेनाऽनुशास्यतेऽनेकान्तः ? अज्ञानिनां ज्ञानमात्रात्मवस्तुप्रसिद्धयर्थमिति ब्रूमः । न खल्वनेकान्तमन्तरेण ज्ञानमात्रमात्म- वस्त्वेव प्रसिध्यति । तथाहि — इह हि स्वभावत एव बहुभावनिर्भरे विश्वे सर्वभावानां
स्वभावेनाद्वैतेऽपि द्वैतस्य निषेद्धुमशक्यत्वात् समस्तमेव वस्तु स्वपररूपप्रवृत्तिव्यावृत्ति- भ्यामुभयभावाध्यासितमेव । तत्र यदायं ज्ञानमात्रो भावः शेषभावैः सह स्वरसभरप्रवृत्तज्ञातृज्ञेय- सम्बन्धतयाऽनादिज्ञेयपरिणमनात् ज्ञानतत्त्वं पररूपेण प्रतिपद्याज्ञानी भूत्वा नाशमुपैति, तदा
paranā dravya-kṣhetra - kāḷ - bhāvarūpe nahi hovānī shaktirūp je svabhāv te svabhāvavānapaṇā vaḍe asatpaṇun chhe; anādinidhan avibhāg ek vr̥uttirūpe pariṇatapaṇā vaḍe nityapaṇun chhe, ane krame pravartatā, ek samayanī maryādāvāḷā anek vr̥utti - anshorūpe pariṇatapaṇā vaḍe anityapaṇun chhe. (ā rīte gnānamātra ātmavastune paṇ, tat - atatpaṇun vagere babbe viruddha shaktio svayamev prakāshatī hovāthī, anekānt svayamev prakāshe ja chhe.)
(prashna – ) jo ātmavastune, gnānamātrapaṇun hovā chhatān, svayamev anekānt prakāshe chhe, to pachhī arhant bhagavanto tenā sādhan tarīke anekāntane ( – syādvādane) shā māṭe upadeshe chhe? (uttar – ) agnānīone gnānamātra ātmavastunī prasiddhi karavā māṭe upadeshe chhe em ame kahīe chhīe. kharekhar anekānt ( – syādvād) vinā gnānamātra ātmavastu ja prasiddha thaī shakatī nathī. te nīche pramāṇe samajāvavāmān āve chheḥ —
svabhāvathī ja bahu bhāvothī bharelā ā vishvamān sarva bhāvonun svabhāvathī advait hovā chhatān, dvaitano niṣhedh karavo ashakya hovāthī samasta vastu svarūpamān pravr̥utti ane pararūpathī vyāvr̥utti vaḍe banne bhāvothī adhyāsit chhe (arthāt samasta vastu svarūpamān pravartatī hovāthī ane pararūpathī bhinna rahetī hovāthī darek vastumān banne bhāvo rahelā chhe). tyān, jyāre ā gnānamātra bhāv ( – ātmā), sheṣh (bākīnā) bhāvo sāthe nij rasanā bhārathī pravartelā gnātā - gneyanā sambandhane līdhe ane anādi kāḷathī gneyonā pariṇamanane līdhe gnānatattvane pararūpe mānīne (arthāt gneyarūpe aṅgīkār karīne) agnānī thayo thako nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) sva - rūpathī ( – gnānarūpathī) tatpaṇun prakāshīne (arthāt gnān gnānapaṇe ja chhe
594