na naikakaraNAni vA na chidachidvadho bandhakRut .
sa ev kil kevalan bhavati bandhaheturnRuNAm ..164..
jah puN so chev Naro Nehe savvamhi avaNide sante . reNubahulammi ThANe karedi satthehin vAyAman ..242.. chhindadi bhindadi ya tahA tAlItalakayalivansapinDIo . sachchittAchittANan karedi davvANamuvaghAdan ..243.. ab is arthakA kalasharUp kAvya kahate hain : —
shlokArtha : — [bandhakRut ] ka rmabandhako ka ranevAlA kAraN, [na karmabahulan jagat ] na to bahut ka rmayogya pudgalonse bharA huA lok hai, [na chalanAtmakan karma vA ] na chalanasvarUp ka rma (arthAt kAy-vachan-manakI kriyArUp yog) hai, [na naikakaraNAni ] na anek prakArake ka raN hain [vA na chid-achid-vadha ] aur na chetan-achetanakA ghAt hai . kintu [upayogabhU rAgAdibhi yad- aikyam samupayAti ] ‘upayogabhU’ arthAt AtmA rAgAdik ke sAth jo aikyako prApta hotA hai [sa ev kevalan ] vahI ek ( – mAtra rAgAdik ke sAth ek tva prApta karanA vahI – ) [kil ] vAstavamen [nRuNAm bandhahetu bhavati ] puruShonke bandhakA kAraN hai .
bhAvArtha : — yahAn nishchayanayase ekamAtra rAgAdikako hI bandhakA kAraN kahA hai .164.
samyagdRuShTi upayogamen rAgAdik nahIn karatA, upayogakA aur rAgAdikA bhed jAnakar rAgAdik kA svAmI nahIn hotA, isalie use pUrvokta cheShTAse bandha nahIn hotA — yah kahate hain : —