kartRukarmabhoktRubhogyatvanishchaya .
sa bhavati nAparasya pariNAmin ev bhavet .
sthitirih vastuno bhavatu kartRu tadev tata ..211..
tathApyaparavastuno vishati nAnyavastvantaram .
svabhAvachalanAkula kimih mohita klishyate ..212..
ekadravyatvake kAraN unase ananya honese tanmay hai; isaliye pariNAm-pariNAmIbhAvase vahIn kartA-
karmapanakA aur bhoktA-bhogyapanakA nishchay hai ..349 se 355..
ab, is arthakA kalasharUp kAvya kahate hain : —
shlokArtha : — [nanu pariNAm ev kil vinishchayata karma ] vAstavamen pariNAm hI nishchayase ka rma hai, aur [sa pariNAmin ev bhavet, aparasya na bhavati ] pariNAm apane AshrayabhUt pariNAmIkA hI hotA hai, anyakA nahIn (kyonki pariNAm apane apane dravyake Ashrit hain, anyake pariNAmakA anya Ashray nahIn hotA); [ih karma kartRushUnyam na bhavati ] aur ka rma ka rtAke binA nahIn hotA, [cha vastuna ekatayA sthiti ih na ] tathA vastukI ekarUp (kUTastha) sthiti nahIn hotI (kyonki vastu dravyaparyAyasvarUp honese sarvathA nityatva bAdhAsahit hai); [tata tad ev kartRu bhavatu ] isaliye vastu svayam hI apane pariNAmarUp ka rmakI ka rtA hai ( – yah nishchayasiddhAnt hai)
ab, AgekI gAthAonkA sUchak kAvya kahate hain : —
shlokArtha : — [svayam sphu Tat-ananta-shakti : ] jisako svayam anant shakti prakAshamAn hai, aisI vastu [bahi yadyapi luThati ] anya vastuke bAhar yadyapi loTatI hai [tathApi anya-vastu
500