અથ કર્મણો મોક્ષહેતુતિરોધાનકરણં સાધયતિ — આત્માકે મોક્ષકા કારણ નહીં હોતા . જ્ઞાન આત્મસ્વભાવી હૈ, ઇસલિયે ઉસકે ભવનસે આત્માકા ભવન બનતા હૈ; અતઃ વહ આત્માકે મોક્ષકા કારણ હોતા હૈ . ઇસપ્રકાર જ્ઞાન હી વાસ્તવિક મોક્ષહેતુ હૈ ..૧૫૬.. અબ ઇસી અર્થકે કલશરૂપ દો શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [એક દ્રવ્યસ્વભાવત્વાત્ ] જ્ઞાન એક ડ્ડદ્રવ્યસ્વભાવી ( – જીવસ્વભાવી – ) હોનેસે [જ્ઞાનસ્વભાવેન ] જ્ઞાનકે સ્વભાવસે [સદા ] સદા [જ્ઞાનસ્ય ભવનં વૃત્તં ] જ્ઞાનકા ભવન બનતા હૈ; [તત્ ] ઇસલિયે [તદ્ એવ મોક્ષહેતુઃ ] જ્ઞાન હી મોક્ષકા કારણ હૈ .૧૦૬.
શ્લોકાર્થ : — [દ્રવ્યાન્તરસ્વભાવત્વાત્ ] ક ર્મ અન્યદ્રવ્યસ્વભાવી ( – પુદ્ગલસ્વભાવી – ) હોનેસે [ક ર્મસ્વભાવેન ] ક ર્મકે સ્વભાવસે [જ્ઞાનસ્ય ભવનં ન હિ વૃત્તં ] જ્ઞાનકા ભવન નહીં બનતા; [તત્ ] ઇસલિયે [ક ર્મ મોક્ષહેતુઃ ન ] ક ર્મ મોક્ષકા કારણ નહીં હૈ .૧૦૭.
અબ આગામી કથનકા સૂચક શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [મોક્ષહેતુતિરોધાનાત્ ] ક ર્મ મોક્ષકે કારણકા તિરોધાન ક રનેવાલા હૈ, ઔર [સ્વયમ્ એવ બન્ધત્વાત્ ] વહ સ્વયં હી બન્ધસ્વરૂપ હૈ [ચ ] તથા [મોક્ષહેતુતિરોધાયિભાવત્વાત્ ] વહ મોક્ષકે કારણકા તિરોધાયિભાવસ્વરૂપ (તિરોધાનકર્તા) હૈ, ઇસીલિયે [તત્ નિષિધ્યતે ] ઉસકા નિષેધ કિયા ગયા હૈ .૧૦૮.
અબ પહલે, યહ સિદ્ધ કરતે હૈં કિ કર્મ મોક્ષકે કારણકા તિરોધાન કરનેવાલા હૈ : —