મોત્તૂણ ણિચ્છયટ્ઠં વવહારેણ વિદુસા પવટ્ટંતિ .
યઃ ખલુ પરમાર્થમોક્ષહેતોરતિરિક્તો વ્રતતપઃપ્રભૃતિશુભકર્માત્મા કેષાંચિન્મોક્ષહેતુઃ સ સર્વોઽપિ પ્રતિષિદ્ધઃ, તસ્ય દ્રવ્યાન્તરસ્વભાવત્વાત્ તત્સ્વભાવેન જ્ઞાનભવનસ્યાભવનાત્, પરમાર્થમોક્ષ- હેતોરેવૈકદ્રવ્યસ્વભાવત્વાત્ તત્સ્વભાવેન જ્ઞાનભવનસ્ય ભવનાત્ . હી હૈ — ઐસા કહનેમેં કુછ ભી વિરોધ નહીં હૈ . ઇસલિયે કઈ સ્થાનોં પર આચાર્યદેવને ટીકામેં જ્ઞાનસ્વરૂપ આત્માકો ‘જ્ઞાન’ શબ્દસે કહા હૈ ..૧૫૫..
ગાથાર્થ : — [નિશ્ચયાર્થં ] નિશ્ચયનયકે વિષયકો [મુક્ત્વા ] છોડકર [વિદ્વાંસઃ ] વિદ્વાન્ [વ્યવહારેણ ] વ્યવહારકે દ્વારા [પ્રવર્તન્તે ] પ્રવર્તતે હૈં; [તુ ] પરન્તુ [પરમાર્થમ્ આશ્રિતાનાં ] પરમાર્થકે ( – આત્મસ્વરૂપકે) આશ્રિત [યતીનાં ] યતીશ્વરોંકે હી [ક ર્મક્ષયઃ ] ક ર્મકા નાશ [વિહિતઃ ] આગમમેં ક હા ગયા હૈ . (કે વલ વ્યવહારમેં પ્રવર્તન કરનેવાલે પંડિતોંકે ક ર્મક્ષય નહીં હોતા .)
ટીકા : — કુછ લોગ પરમાર્થ મોક્ષહેતુસે અન્ય, જો વ્રત, તપ ઇત્યાદિ શુભકર્મસ્વરૂપ મોક્ષહેતુ માનતે હૈં, ઉસ સમસ્તહીકા નિષેધ કિયા ગયા હૈ; ક્યોંકિ વહ (મોક્ષહેતુ) અન્ય દ્રવ્યકે સ્વભાવવાલા (પુદ્ગલસ્વભાવવાલા) હૈ, ઇસલિયે ઉસકે સ્વ-ભાવસે જ્ઞાનકા ભવન (હોના) નહીં બનતા, — માત્ર પરમાર્થ મોક્ષહેતુ હી એક દ્રવ્યકે સ્વભાવવાલા (જીવસ્વભાવવાલા) હૈ, ઇસલિયે ઉસકે સ્વભાવકે દ્વારા જ્ઞાનકા ભવન (હોના) બનતા હૈ .
ભાવાર્થ : — મોક્ષ આત્માકા હોતા હૈ, ઇસલિયે ઉસકા કારણ ભી આત્મસ્વભાવી હી હોના ચાહિયે . જો અન્ય દ્રવ્યકે સ્વભાવવાલા હૈ ઉસસે આત્માકા મોક્ષ કૈસે હો સકતા હૈ ? શુભ કર્મ પુદ્ગલસ્વભાવી હૈ, ઇસલિયે ઉસકે ભવનસે પરમાર્થ આત્માકા ભવન નહીં બન સકતા; ઇસલિયે વહ
૨૫૦