મોક્ષહેતુઃ કિલ સમ્યગ્દર્શનજ્ઞાનચારિત્રાણિ . તત્ર સમ્યગ્દર્શનં તુ જીવાદિશ્રદ્ધાનસ્વભાવેન જ્ઞાનસ્ય ભવનમ્ . જીવાદિજ્ઞાનસ્વભાવેન જ્ઞાનસ્ય ભવનં જ્ઞાનમ્ . રાગાદિપરિહરણસ્વભાવેન જ્ઞાનસ્ય ભવનં ચારિત્રમ્ . તદેવં સમ્યગ્દર્શનજ્ઞાનચારિત્રાણ્યેકમેવ જ્ઞાનસ્ય ભવનમાયાતમ્ . તતો જ્ઞાનમેવ પરમાર્થમોક્ષહેતુઃ . ઇત્યાદિ શુભ કર્મોંકા મોક્ષકે હેતુકે રૂપમેં આશ્રય કરતે હૈં ..૧૫૪..
ગાથાર્થ : — [જીવાદિશ્રદ્ધાનં ] જીવાદિ પદાર્થોંકા શ્રદ્ધાન [સમ્યક્ત્વં ] સમ્યક્ત્વ હૈ, [તેષાં અધિગમઃ ] ઉન જીવાદિ પદાર્થોંકા અધિગમ [જ્ઞાનમ્ ] જ્ઞાન હૈ ઔર [રાગાદિપરિહરણં ] રાગાદિકા ત્યાગ [ચરણં ] ચારિત્ર હૈ; — [એષઃ તુ ] યહી [મોક્ષપથઃ ] મોક્ષકા માર્ગ હૈ .
ટીકા : — મોક્ષકા કારણ વાસ્તવમેં સમ્યગ્દર્શન-જ્ઞાન-ચારિત્ર હૈ . ઉસમેં, સમ્યગ્દર્શન તો જીવાદિ પદાર્થોંકે શ્રદ્ધાનસ્વભાવરૂપ જ્ઞાનકા હોના – પરિણમન કરના હૈ; જીવાદિ પદાર્થોંકે જ્ઞાનસ્વભાવરૂપ જ્ઞાનકા હોના — પરિણમન કરના સો જ્ઞાન હૈ; રાગાદિકે ત્યાગસ્વભાવરૂપ જ્ઞાનકા હોના — પરિણમન કરના સો ચારિત્ર હૈ . અતઃ ઇસપ્રકાર યહ ફલિત હુઆ કિ સમ્યગ્દર્શન-જ્ઞાન- ચારિત્ર યે તીનોં એક જ્ઞાનકા હી ભવન ( – પરિણમન) હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાન હી મોક્ષકા પરમાર્થ (વાસ્તવિક) કારણ હૈ .
ભાવાર્થ : — આત્માકા અસાધારણ સ્વરૂપ જ્ઞાન હી હૈ . ઔર ઇસ પ્રકરણમેં જ્ઞાનકો હી પ્રધાન કરકે વિવેચન કિયા હૈ . ઇસલિયે ‘સમ્યગ્દર્શન, જ્ઞાન ઔર ચારિત્ર — ઇન તીનોં સ્વરૂપ જ્ઞાન હી પરિણમિત હોતા હૈ’ યહ કહકર જ્ઞાનકો હી મોક્ષકા કારણ કહા હૈ . જ્ઞાન હૈ વહ અભેદ વિવક્ષામેં