કુર્વાણઃ ફલલિપ્સુરેવ હિ ફલં પ્રાપ્નોતિ યત્કર્મણઃ .
કુર્વાણોઽપિ હિ કર્મ તત્ફલપરિત્યાગૈકશીલો મુનિઃ ..૧૫૨..
તે કામચારઃ અસ્તિ ] તો ક્યા તુઝે ભોગનેકી ઇચ્છા હૈ ? [જ્ઞાનં સન્ વસ ] તૂ જ્ઞાનરૂપ હોકર ( – શુદ્ધ સ્વરૂપમેં) નિવાસ ક ર, [અપરથા ] અન્યથા (અર્થાત્ યદિ ભોગનેકી ઇચ્છા ક રેગા — અજ્ઞાનરૂપ પરિણમિત હોગા તો) [ધ્રુવમ્ સ્વસ્ય અપરાધાત્ બન્ધમ્ એષિ ] તૂ નિશ્ચયતઃ અપને અપરાધસે બન્ધકો પ્રાપ્ત હોગા .
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનીકો કર્મ તો કરના હી ઉચિત નહીં હૈ . યદિ પરદ્રવ્ય જાનકર ભી ઉસે ભોગે તો યહ યોગ્ય નહીં હૈ . પરદ્રવ્યકે ભોક્તાકો તો જગતમેં ચોર કહા જાતા હૈ, અન્યાયી કહા જાતા હૈ . ઔર જો ઉપભોગસે બન્ધ નહીં કહા સો તો, જ્ઞાની ઇચ્છાકે બિના હી પરકી જબરદસ્તીસે ઉદયમેં આયે હુએકો ભોગતા હૈ વહાઁ ઉસે બન્ધ નહીં કહા . યદિ વહ સ્વયં ઇચ્છાસે ભોગે તબ તો સ્વયં અપરાધી હુઆ ઔર તબ ઉસે બન્ધ ક્યોં ન હો ? .૧૫૧.
અબ આગેકી ગાથાકા સૂચક કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [યત્ કિલ કર્મ એવ કર્તારં સ્વફલેન બલાત્ નો યોજયેત્ ] ક ર્મ હી ઉસકે ક ર્તાકો અપને ફલકે સાથ બલાત્ નહીં જોડતા (કિ તૂ મેરે ફલકો ભોગ), [ફલલિપ્સુઃ એવ હિ કુર્વાણઃ કર્મણઃ યત્ ફલં પ્રાપ્નોતિ ]઼ ❃
ફલકો પાતા હૈ; [જ્ઞાનં સન્ ] ઇસલિએ જ્ઞાનરૂપ રહતા હુઆ ઔર [તદ્-અપાસ્ત-રાગરચનઃ ] જિસને ક ર્મકે પ્રતિ રાગકી રચના દૂર કી હૈ ઐસા [મુનિઃ ] મુનિ, [તત્-ફલ-પરિત્યાગ-એક-શીલઃ ] ક ર્મફલકે પરિત્યાગરૂપ હી એક સ્વભાવવાલા હોનેસે, [કર્મ કુર્વાણઃ અપિ હિ ] ક ર્મ ક રતા હુઆ ભી [કર્મણા નો બધ્યતે ] ક ર્મસે નહીં બન્ધતા .
ભાવાર્થ : — કર્મ તો કર્તાકો બલાત્ અપને ફલકે સાથ નહીં જોડતા, કિન્તુ જો કર્મકો કરતા હુઆ ઉસકે ફલકી ઇચ્છા કરતા હૈ વહી ઉસકા ફલ પાતા હૈ . ઇસલિયે જો જ્ઞાનરૂપ વર્તતા હૈ ઔર બિના હી રાગકે કર્મ કરતા હૈ વહ મુનિ કર્મસે નહીં બઁધતા, ક્યોંકિ ઉસે કર્મફલકી ઇચ્છા નહીં હૈ .૧૫૨. ❃કર્મકા ફલ અર્થાત્ (૧) રંજિત પરિણામ, અથવા (૨) સુખ ( – રંજિત પરિણામ) કો ઉત્પન્ન કરનેવાલા
૩૪૬