યાવત્તાવદિદં સદૈવ હિ ભવેન્નાત્ર દ્વિતીયોદયઃ .
નિશ્શંક : સતતં સ્વયં સ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ..૧૬૦..
અબ આકસ્મિકભયકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [એતત્ સ્વતઃ સિદ્ધં જ્ઞાનમ્ કિલ એકં ] યહ સ્વતઃસિદ્ધ જ્ઞાન એક હૈ, [અનાદિ ] અનાદિ હૈ, [અનન્તમ્ ] અનન્ત હૈ, [અચલં ] અચલ હૈ . [ઇદં યાવત્ તાવત્ સદા એવ હિ ભવેત્ ] વહ જબ તક હૈ તબ તક સદા હી વહી હૈ, [અત્ર દ્વિતીયોદયઃ ન ] ઉસમેં દૂસરેકા ઉદય નહીં હૈ . [તત્ ] ઇસલિયે [અત્ર આકસ્મિકમ્ કિંચન ન ભવેત્ ] ઇસ જ્ઞાનમેં આક સ્મિક કુછ ભી નહીં હોતા . [જ્ઞાનિનઃ તદ્-ભીઃ કુતઃ ] ઐસા જાનનેવાલે જ્ઞાનીકો અક સ્માત્કા ભય ક હાઁસે હો સકતા હૈ ? [સઃ સ્વયં સતતં નિશ્શંકઃ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ] વહ તો સ્વયં નિરન્તર નિઃશંક વર્તતા હુઆ સહજ જ્ઞાનકા સદા અનુભવ કરતા હૈ .
ભાવાર્થ : — ‘યદિ કુછ અનિર્ધારિત અનિષ્ટ એકાએક ઉત્પન્ન હોગા તો ?’ ઐસા ભય રહના આકસ્મિકભય હૈ . જ્ઞાની જાનતા હૈ કિ — આત્માકા જ્ઞાન સ્વતઃસિદ્ધ, અનાદિ, અનંત, અચલ, એક હૈ . ઉસમેં દૂસરા કુછ ઉત્પન્ન નહીં હો સકતા; ઇસલિયે ઉસમેં કુછ ભી અનિર્ધારિત કહાઁસે હોગા અર્થાત્ અકસ્માત્ કહાઁસે હોગા ? ઐસા જાનનેવાલે જ્ઞાનીકો આકસ્મિક ભય નહીં હોતા, વહ તો નિઃશંક વર્તતા હુઆ અપને જ્ઞાનભાવકા નિરન્તર અનુભવ કરતા હૈ .
ઇસપ્રકાર જ્ઞાનીકો સાત ભય નહીં હોતે .
પ્રશ્ન : — અવિરતસમ્યગ્દૃષ્ટિ આદિકો ભી જ્ઞાની કહા હૈ ઔર ઉનકે ભયપ્રકૃતિકા ઉદય હોતા હૈ તથા ઉસકે નિમિત્તસે ઉનકે ભય હોતા હુઆ ભી દેખા જાતા હૈ; તબ ફિ ર જ્ઞાની નિર્ભય કૈસે હૈ ?
સમાધાન : — ભયપ્રકૃતિકે ઉદયકે નિમિત્તસે જ્ઞાનીકો ભય ઉત્પન્ન હોતા હૈ . ઔર અન્તરાયકે પ્રબલ ઉદયસે નિર્બલ હોનેકે કારણ ઉસ ભયકી વેદનાકો સહન ન કર સકનેસે જ્ઞાની ઉસ ભયકા ઇલાજ ભી કરતા હૈ . પરન્તુ ઉસે ઐસા ભય નહીં હોતા કિ જિસસે જીવ સ્વરૂપકે જ્ઞાનશ્રદ્ધાનસે ચ્યુત હો જાયે . ઔર જો ભય ઉત્પન્ન હોતા હૈ વહ મોહકર્મકી ભય નામક પ્રકૃતિકા દોષ હૈ; જ્ઞાની સ્વયં ઉસકા સ્વામી હોકર કર્તા નહીં હોતા, જ્ઞાતા હી રહતા હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાનીકે ભય નહીં હૈ .૧૬૦.