જો અપ્પણા દુ મણ્ણદિ દુક્ખિદસુહિદે કરેમિ સત્તે ત્તિ .
પરજીવાનહં દુઃખિતાન્ સુખિતાંશ્ચ કરોમિ, પરજીવૈર્દુઃખિતઃ સુખિતશ્ચ ક્રિયેઽહમિત્ય- ધ્યવસાયો ધ્રુવમજ્ઞાનમ્ . સ તુ યસ્યાસ્તિ સોઽજ્ઞાનિત્વાન્મિથ્યાદ્રષ્ટિઃ, યસ્ય તુ નાસ્તિ સ જ્ઞાનિત્વાત્ સમ્યગ્દ્રષ્ટિઃ .
ગાથાર્થ : — [યઃ ] જો [ઇતિ મન્યતે ] યહ માનતા હૈ કિ [આત્મના તુ ] અપને દ્વારા [સત્ત્વાન્ ] મૈંં (પર) જીવોંકો [દુઃખિતસુખિતાન્ ] દુઃખી-સુખી [કરોમિ ] કરતા હૂઁ, [સઃ ] વહ [મૂઢઃ ] મૂઢ ( – મોહી) હૈ, [અજ્ઞાની ] અજ્ઞાની હૈ, [તુ ] ઔર [અતઃ વિપરીતઃ ] જો ઇસસે વિપરીત હૈ વહ [જ્ઞાની ] જ્ઞાની હૈ .
ટીકા : — ‘પર જીવોંકો મૈં દુઃખી તથા સુખી કરતા હૂઁ ઔર પર જીવ મુઝે દુઃખી તથા સુખી કરતે હૈં ’ ઇસપ્રકારકા અધ્યવસાય ધ્રુવરૂપસે અજ્ઞાન હૈ . વહ અધ્યવસાય જિસકે હૈ વહ જીવ અજ્ઞાનીપનેકે કારણ મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ; ઔર જિસકે વહ અધ્યવસાય નહીં હૈ વહ જીવ જ્ઞાનીપનેકે કારણ સમ્યગ્દૃષ્ટિ હૈ .
ભાવાર્થ : — યહ માનના અજ્ઞાન હૈ કિ — ‘મૈં પર જીવોંકો દુઃખી યા સુખી કરતા હૂઁ ઔર પરજીવ મુઝે દુઃખી યા સુખી કરતે હૈં’ . જિસકે યહ અજ્ઞાન હૈ વહ મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ; ઔર જિસકે યહ અજ્ઞાન નહીં હૈ વહ જ્ઞાની હૈ — સમ્યગ્દૃષ્ટિ હૈ ..૨૫૩..
અબ યહ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ યહ અધ્યવસાય અજ્ઞાન કૈસે હૈ ? ઇસકા ઉત્તર કહતે હૈં : –