Samaysar-Hindi (iso15919 transliteration). Kalash: 47.

< Previous Page   Next Page >


Page 136 of 642
PDF/HTML Page 169 of 675

 

samayasār
[ bhagavānaśrīkundakunda-
(mālinī)
parapariṇatimujjhat khaṇḍayadbhedavādā-
nidamuditamakhaṇḍaṁ jñānamuccaṇḍamuccaiḥ
.
nanu kathamavakāśaḥ kartr̥karmapravr̥tte-
rih bhavati kathaṁ vā paudgalaḥ karmabandhaḥ
..47..

hai; isaliye vah pradhān nahīṁ mānā gayā . athavā to aisā kāraṇ hai ki :jñān bandhakā kāraṇ nahīṁ hai . jab tak jñānameṁ mithyātvakā uday thā tab tak vah ajñān kahalātā thā aur mithyātvake jāneke bād ajñān nahīṁ, kintu jñān hī hai . usameṁ jo kuch cāritramoh sambandhī vikār hai usakā svāmī jñānī nahīṁ, isaliye jñānīke bandha nahīṁ hai; kyoṁki vikār jo ki bandharūp hai aur bandhakā kāraṇ hai, vah to bandhakī paṁktimeṁ hai, jñānakī paṁktimeṁ nahīṁ . is arthake samarthanarūp kathan āge gāthāoṁmeṁ āyegā ..72.. yahān̐ kalaśarūp kāvya kahate haiṁ :

ślokārtha :[parapariṇatim ujjhat ] parapariṇatiko choṛatā huā, [bhedavādān khaṇḍayat ] bhedake ka thanoṁko toṛatā huā, [idam akhaṇḍam uccaṇḍam jñānam ] yah akhaṇḍa aur atyaṁt pracaṇḍa jñān [uccaiḥ uditam ] pratyakṣa udayako prāpta huā hai . [nanu ] aho ! [ih ] aise jñānameṁ [kartr̥karmapravr̥ttiḥ ] (paradraḍḍavyake) ka rtāk rmakī pravr̥ttikā [katham avakāśaḥ ] avakāś kaise ho sakatā hai ? [vā ] tathā [paudgalaḥ karmabandhaḥ ] paudgalik ka rmabaṁdh bhī [kathaṁ bhavati ] kaise ho sakatā hai ? (nahīṁ ho sakatā .)

(jñeyoṁke nimittase tathā kṣayopaśamake viśeṣase jñānameṁ jo anek khaṇḍarūp ākār pratibhāsit hote the unase rahit jñānamātra ākār ab anubhavameṁ āyā, isaliye jñānako ‘akhaṇḍa’ viśeṣaṇ diyā hai . matijñānādi jo anek bhed kahe jāte the unheṁ dūr karatā huā udayako prāpta huā hai, isaliye ‘bhedake kathanoṁko toṛatā huā’ aisā kahā hai . parake nimittase rāgādirūp pariṇamit hotā thā us pariṇatiko choṛatā huā udayako prāpta huā hai, isaliye ‘parapariṇatiko choṛatā huā’ aisā kahā hai . parake nimittase rāgādirūp pariṇamit nahīṁ hotā, balavān hai isaliye ‘atyanta pracaṇḍa’ kahā hai .)

bhāvārtha :karmabandha to ajñānase huī kartākarmakī pravr̥ttise thā . ab jab bhedabhāvako aur parapariṇatiko dūr karake ekākār jñān pragaṭ huā tab bhedarūp kārakakī pravr̥tti miṭ gaī; tab phi ra ab bandha kisaliye hogā ? arthāt nahīṁ hogā .47.

136