ṇa vi pariṇamadi ṇa giṇhadi uppajjadi ṇa paradavvapajjāe .
yato yaṁ prāpyaṁ vikāryaṁ nirvartyaṁ ca vyāpyalakṣaṇaṁ pudgalapariṇāmaṁ karma pudgaladravyeṇ svayamantarvyāpaken bhūtvādimadhyānteṣu vyāpya taṁ gr̥hṇatā tathā pariṇamatā tathotpadyamānen ca kriyamāṇaṁ jānannapi hi jñānī svayamantarvyāpako bhūtvā bahiḥsthasya paradravyasya pariṇāmaṁ mr̥ttikākalaś- mivādimadhyānteṣu vyāpya na taṁ gr̥hṇāti na tathā pariṇamati na tathotpadyate ca, tataḥ prāpyaṁ vikāryaṁ
ab yah praśna karatā hai ki pudgalakarmako jānanevāle jīvake pudgalake sāth kartākarmabhāv hai yā nahīṁ ? usakā uttar kahate haiṁ : —
paradravyaparyāyoṁ na praṇame, nahiṁ grahe, nahiṁ ūpaje ..76..
gāthārtha : — [jñānī ] jñānī [anekavidham ] anek prakārake [pudgalakarma ] pudgalakarmako [jānan api ] jānatā huā bhī [ khalu ] niścayase [paradravyaparyāye ] paradravyakī paryāyameṁ [na api pariṇamati ] pariṇamit nahīṁ hotā, [ na gr̥hṇāti ] use grahaṇ nahīṁ karatā aur [na utpadyate ] us – rūp utpanna nahīṁ hotā .
ṭīkā : — prāpya, vikārya aur nirvartya aisā, vyāpyalakṣaṇavālā pudgalake pariṇāmasvarūp karma (kartākā kārya), usameṁ pudgaladravya svayaṁ antarvyāpak hokar, ādi-madhya-antameṁ vyāpta hokar, use grahaṇ karatā huā, us-rūp pariṇaman karatā huā us-rūp utpanna hotā huā, us pudgalapariṇāmako karatā hai; isaprakār pudgaladravyase kiye jānevāle pudgalapariṇāmako jñānī jānatā huā bhī, jaise miṭṭī svayaṁ ghaṛemeṁ antarvyāpak hokar, ādi-madhya-antameṁ vyāpta hokar, ghaṛeko grahaṇ karatī hai, ghaṛake rūpameṁ pariṇamit hotī hai aur ghaṛeke rūpameṁ utpanna hotī hai usīprakār, jñānī svayaṁ bāhyasthit (bāhar rahanevāle) paradravyake pariṇāmameṁ antarvyāpak hokar, ādi-madhya-antameṁ vyāpta hokar, use grahaṇ nahīṁ karatā, us-rūp pariṇamit nahīṁ hotā aur us-rūp utpanna nahīṁ hotā; isaliye, yadyapi jñānī pudgalakarmako jānatā hai tathāpi, prāpya, vikārya aur nirvartya aisā jo
144