ചിതി ദ്വയോര്ദ്വാവിതി പക്ഷപാതൌ .
സ്തസ്യാസ്തി നിത്യം ഖലു ചിച്ചിദേവ ..൮൯..
മേവം വ്യതീത്യ മഹതീം നയപക്ഷകക്ഷാമ് .
സ്വം ഭാവമേകമുപയാത്യനുഭൂതിമാത്രമ് ..൯൦..
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഭാതഃ ] ജീവ ‘ഭാത’ (പ്രകാശമാന അര്ഥാത് വര്തമാന പ്രത്യക്ഷ) ഹൈ [ഏകസ്യ ] ഐസാ ഏക നയകാ പക്ഷ ഹൈ ഔര [ന തഥാ ] ജീവ ‘ഭാത’ നഹീം ഹൈ [പരസ്യ ] ഐസാ ദൂസരേ നയകാ പക്ഷ ഹൈേ; [ഇതി ] ഇസപ്രകാര [ചിതി ] ചിത്സ്വരൂപ ജീവകേ സമ്ബന്ധമേം [ദ്വയോഃ ] ദോ നയോംകേ [ദ്വൌ പക്ഷപാതൌ ] ദോ പക്ഷപാത ഹൈം . [യഃ തത്ത്വവേദീ ച്യുതപക്ഷപാതഃ ] ജോ തത്ത്വവേത്താ പക്ഷപാതരഹിത ഹൈ [തസ്യ ] ഉസേ [നിത്യം ] നിരന്തര [ചിത് ] ചിത്സ്വരൂപ ജീവ [ഖലു ചിത് ഏവ അസ്തി ] ചിത്സ്വരൂപ ഹീ ഹൈ (അര്ഥാത് ഉസേ ചിത്സ്വരൂപ ജീവ ജൈസാ ഹൈ വൈസാ നിരന്തര അനുഭൂത ഹോതാ ഹൈ) .
ഭാവാര്ഥ : — ബദ്ധ അബദ്ധ, മൂഢ അമൂഢ, രാഗീ അരാഗീ, ദ്വേഷീ അദ്വേഷീ, കര്താ അകര്താ, ഭോക്താ അഭോക്താ, ജീവ അജീവ, സൂക്ഷ്മ സ്ഥൂല, കാരണ അകാരണ, കാര്യ അകാര്യ, ഭാവ അഭാവ, ഏക അനേക, സാന്ത അനന്ത, നിത്യ അനിത്യ, വാച്യ അവാച്യ, നാനാ അനാനാ, ചേത്യ അചേത്യ, ദൃശ്യ അദൃശ്യ, വേദ്യ അവേദ്യ, ഭാത അഭാത ഇത്യാദി നയോംകേ പക്ഷപാത ഹൈം . ജോ പുരുഷ നയോംകേ കഥനാനുസാര യഥായോഗ്യ വിവക്ഷാപൂര്വക തത്ത്വകാ — വസ്തുസ്വരൂപകാ നിര്ണയ കരകേ നയോംകേ പക്ഷപാതകോ ഛോഡതാ ഹൈ ഉസേ ചിത്സ്വരൂപ ജീവകാ ചിത്സ്വരൂപരൂപ അനുഭവ ഹോതാ ഹൈ .
ജീവമേം അനേക സാധാരണ ധര്മ ഹൈം, പരന്തു ചിത്സ്വഭാവ ഉസകാ പ്രഗട അനുഭവഗോചര അസാധാരണ ധര്മ ഹൈ, ഇസലിയേ ഉസേ മുഖ്യ കരകേ യഹാ ജീവകോ ചിത്സ്വരൂപ കഹാ ഹൈ .൮൯.
അബ ഉപരോക്ത ൨൦ കലശോംകേ കഥനകാ ഉപസംഹാര കരതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഏവം ] ഇസപ്രകാര [സ്വേച്ഛാ-സമുച്ഛലദ്-അനല്പ-വികല്പ-ജാലാമ് ] ജിസമേം ബഹുതസേ വികല്പോംകാ ജാല അപനേ ആപ ഉഠതാ ഹൈ ഐസീ [മഹതീം ] ബഡീ [നയപക്ഷകക്ഷാമ് ]