(രഥോദ്ധതാ) ഇന്ദ്രജാലമിദമേവമുച്ഛലത് പുഷ്കലോച്ചലവികല്പവീചിഭിഃ . യസ്യ വിസ്ഫു രണമേവ തത്ക്ഷണം കൃത്സ്നമസ്യതി തദസ്മി ചിന്മഹഃ ..൯൧..
നയപക്ഷകക്ഷാകോ (നയപക്ഷകീ ഭൂമികോ) [വ്യതീത്യ ] ഉല്ലംഘന കരകേ (തത്ത്വവേത്താ) [അന്തഃ ബഹിഃ ] ഭീതര ഔര ബാഹര [സമരസൈകരസസ്വഭാവം ] സമതാ-രസരൂപീ ഏക രസ ഹീ ജിസകാ സ്വഭാവ ഹൈ ഐസേ [അനുഭൂതിമാത്രമ് ഏകമ് സ്വം ഭാവമ് ] അനുഭൂതിമാത്ര ഏക അപനേ ഭാവകോ ( — സ്വരൂപകോ) [ഉപയാതി ] പ്രാപ്ത കരതാ ഹൈ .൯൦. അബ നയപക്ഷകേ ത്യാഗകീ ഭാവനാകാ അന്തിമ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പുഷ്കല-ഉത്-ചല-വികല്പ-വീചിഭിഃ ഉച്ഛലത് ] വിപുല, മഹാന, ചഞ്ചല വികല്പരൂപീ തരംഗോംകേ ദ്വാരാ ഉഠതേ ഹുഏ [ഇദ്മ് ഏവമ് കൃത്സ്നമ് ഇന്ദ്രജാലമ് ] ഇസ സമസ്ത ഇന്ദ്രജാലകോ [യസ്യ വിസ്ഫു രണമ് ഏവ ] ജിസകാ സ്ഫു രണ മാത്ര ഹീ [തത്ക്ഷണം ] തത്ക്ഷണ [അസ്യതി ] ഉഡാ ദേതാ ഹൈ [തത് ചിന്മഹഃ അസ്മി ] വഹ ചിന്മാത്ര തേജഃപുഞ്ജ മൈം ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — ചൈതന്യകാ അനുഭവ ഹോനേ പര സമസ്ത നയോംകേ വികല്പരൂപീ ഇന്ദ്രജാല ഉസീ ക്ഷണ വിലയകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ; ഐസാ ചിത്പ്രകാശ മൈം ഹൂ .൯൧.
‘പക്ഷാതിക്രാന്തകാ സ്വരൂപ ക്യാ ഹൈ ?’ ഇസകേ ഉത്തരസ്വരൂപ ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [നയപക്ഷപരിഹീനഃ ] നയപക്ഷസേ രഹിത ജീവ, [സമയപ്രതിബദ്ധഃ ] സമയസേ പ്രതിബദ്ധ
൨൨൬