സേവംതോ വി ണ സേവദി അസേവമാണോ വി സേവഗോ കോഈ .
യഥാ കശ്ചിത് പ്രകരണേ വ്യാപ്രിയമാണോപി പ്രകരണസ്വാമിത്വാഭാവാത് ന പ്രാകരണികഃ, അപരസ്തു തത്രാവ്യാപ്രിയമാണോപി തത്സ്വാമിത്വാത് പ്രാകരണികഃ, തഥാ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടിഃ പൂര്വസംചിതകര്മോദയ- സേവന കരതാ ഹുആ ഭീ [ജ്ഞാനവൈഭവ-വിരാഗതാ-ബലാത് ] ജ്ഞാനവൈഭവകേ ഔര വിരാഗതാകേ ബലസേ [വിഷയസേവനസ്യ സ്വം ഫലം ] വിഷയസേവനകേ നിജഫലകോ ( – രംജിത പരിണാമകോ) [ന അശ്നുതേ ] നഹീം ഭോഗതാ — പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ, [തത് ] ഇസലിയേ [അസൌ ] യഹ (പുരുഷ) [സേവകഃ അപി അസേവകഃ ] സേവക ഹോനേ പര ഭീ അസേവക ഹൈ (അര്ഥാത് വിഷയോംകാ സേവന കരതാ ഹുആ ഭീ സേവന നഹീം കരതാ) .
ഭാവാര്ഥ : — ജ്ഞാന ഔര വിരാഗതാകാ ഐസാ കോഈ അചിംത്യ സാമര്ഥ്യ ഹൈ കി ജ്ഞാനീ ഇന്ദ്രിയോംകേ വിഷയോംകാ സേവന കരതാ ഹുആ ഭീ ഉനകാ സേവന കരനേവാലാ നഹീം കഹാ ജാ സകതാ, ക്യോംകി വിഷയസേവനകാ ഫല തോ രംജിത പരിണാമ ഹൈ ഉസേ ജ്ഞാനീ നഹീം ഭോഗതാ — പ്രാപ്ത നഹീം കരതാ ..൧൩൫..
അബ ഇസീ ബാതകോ പ്രഗട ദൃഷ്ടാന്ത ദ്വാരാ ബതലാതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [കശ്ചിത് ] കോഈ തോ [സേവമാനഃ അപി ] വിഷയോംകോ സേവന കരതാ ഹുആ ഭീ [ന സേവതേ ] സേവന നഹീം കരതാ, ഔര [അസേവമാനഃ അപി ] കോഈ സേവന നഹീം കരതാ ഹുആ ഭീ [സേവകഃ ] സേവന കരനേവാലാ ഹൈൈ — [കസ്യ അപി ] ജൈസേ കിസീ പുരുഷകേ [പ്രകരണചേഷ്ടാ ] ൧പ്രക രണകീ ചേഷ്ടാ (കോഈ കാര്യ സമ്ബന്ധീ ക്രിയാ) വര്തതീ ഹൈ [ന ച സഃ പ്രാകരണഃ ഇതി ഭവതി ] തഥാപി വഹ ൨പ്രാക രണിക നഹീം ഹോതാ .
ടീകാ : — ജൈസേ കോഈ പുരുഷ കിസീ പ്രകരണകീ ക്രിയാമേം പ്രവര്തമാന ഹോനേ പര ഭീ പ്രകരണകാ സ്വാമിത്വ ന ഹോനേസേ പ്രാകരണിക നഹീം ഹൈ ഔര ദൂസരാ പുരുഷ പ്രകരണകീ ക്രിയാമേം പ്രവൃത്ത ന ഹോതാ ഹുആ ഭീ പ്രകരണകാ സ്വാമിത്വ ഹോനേസേ പ്രാകരണിക ഹൈ, ഇസീപ്രകാര സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി പൂര്വസംചിത കര്മോദയസേ പ്രാപ്ത ഹുഏ
൩൦൮
൧പ്രകരണ=കാര്യ .൨ +പ്രാകരണിക=കാര്യ കരനേവാലാ .