കര്താ വേദയിതാ ച മാ ഭവതു വാ വസ്ത്വേവ സംചിന്ത്യതാമ് .
ച്ചിച്ചിന്താമണിമാലികേയമഭിതോപ്യേകാ ചകാസ്ത്വേവ നഃ ..൨൦൯..
കര്തൃ കര്മ ച സദൈകമിഷ്യതേ ..൨൧൦..
ശ്ലോകാര്ഥ : — [കര്തുഃ ച വേദയിതുഃ യുക്തി വശതഃ ഭേദഃ അസ്തു വാ അഭേദഃ അപി ] ക ര്താകാ ഔര ഭോക്താകാ യുക്തി കേ വശസേ ഭേദ ഹോ യാ അഭേദ ഹോ, [വാ കര്താ ച വേദയിതാ മാ ഭവതു ] അഥവാ ക ര്താ ഔര ഭോക്താ ദോനോം ന ഹോം; [വസ്തു ഏവ സംചിന്ത്യതാമ് ] വസ്തുകാ ഹീ അനുഭവ കരോ . [നിപുണൈഃ സൂത്രേ ഇവ ഇഹ ആത്മനി പ്രോതാ ചിത്-ചിന്താമണി-മാലികാ ക്വചിത് ഭേത്തും ന ശക്യാ ] ജൈസേ ചതുര പുരുഷോംകേ ദ്വാരാ ഡോരേമേം പിരോഈ ഗഈ മണിയോംകീ മാലാ ഭേദീ നഹീം ജാ സകതീ, ഉസീപ്രകാര ആത്മാമേം പിരോഈ ഗഈ ചൈതന്യരൂപ ചിന്താമണികീ മാലാ ഭീ കഭീ കിസീസേ ഭേദീ നഹീം ജാ സകതീ; [ഇയമ് ഏകാ ] ഐസീ യഹ ആത്മാരൂപ മാലാ ഏക ഹീ, [നഃ അഭിതഃ അപി ചകാസ്തു ഏവ ] ഹമേം സമസ്തതയാ പ്രകാശമാന ഹോ (അര്ഥാത് നിത്യത്വ, അനിത്യത്വ ആദികേ വിക ല്പ ഛൂടകര ഹമേം ആത്മാകാ നിര്വിക ല്പ അനുഭവ ഹോ)
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാ വസ്തു ഹോനേസേ ദ്രവ്യപര്യായാത്മക ഹൈ . ഇസലിയേ ഉസമേം ചൈതന്യകേ പരിണമനരൂപ പര്യായകേ ഭേദോംകീ അപേക്ഷാസേ തോ കര്താ-ഭോക്താകാ ഭേദ ഹൈ ഔര ചിന്മാത്രദ്രവ്യകീ അപേക്ഷാസേ ഭേദ നഹീം ഹൈ; ഇസപ്രകാര ഭേദ-അഭേദ ഹോ . അഥവാ ചിന്മാത്ര അനുഭവനമേം ഭേദ-അഭേദ ക്യോം കഹനാ ചാഹിയേ ? (ആത്മാകോ) കര്താ-ഭോക്താ ഹീ ന കഹനാ ചാഹിയേ, വസ്തുമാത്രകാ അനുഭവ കരനാ ചാഹിയേ . ജൈസേ മണിയോംകീ മാലാമേം മണിയോംകീ ഔര ഡോരേകീ വിവക്ഷാസേ ഭേദ-അഭേദ ഹൈ, പരന്തു മാലാമാത്രകേ ഗ്രഹണ കരനേ പര ഭേദാഭേദ-വികല്പ നഹീം ഹൈ, ഇസീപ്രകാര ആത്മാമേം പര്യായോംകീ ഔര ദ്രവ്യകീ വിവക്ഷാസേ ഭേദ-അഭേദ ഹൈ, പരന്തു ആത്മവസ്തുമാത്രകാ അനുഭവ കരനേ പര വികല്പ നഹീം ഹൈ . ആചാര്യദേവ കഹതേ ഹൈം കി — ഐസാ നിര്വികല്പ ആത്മാകാ അനുഭവ ഹമേം പ്രകാശമാന ഹോ .൨൦൯.
അബ, ആഗേകീ ഗാഥാഓംകാ സൂചക കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [കേവലം വ്യാവഹാരികദൃശാ ഏവ കര്തൃ ച കര്മ വിഭിന്നമ് ഇഷ്യതേ ] കേവല വ്യാവഹാരിക ദൃഷ്ടിസേ ഹീ ക ര്താ ഔര ക ര്മ ഭിന്ന മാനേ ജാതേ ഹൈം; [നിശ്ചയേന യദി വസ്തു ചിന്ത്യതേ ] യദി