അപി ച സേടികാത്ര താവച്ഛവേതഗുണനിര്ഭരസ്വഭാവം ദ്രവ്യമ് . തസ്യ തു വ്യവഹാരേണ ശ്വൈത്യം കുഡയാദി പരദ്രവ്യമ് . അഥാത്ര കുഡയാദേഃ പരദ്രവ്യസ്യ ശ്വൈത്യസ്യ ശ്വേതയിത്രീ സേടികാ കിം ഭവതി കിം ന ഭവതീതി തദുഭയതത്ത്വസമ്ബന്ധോ മീമാംസ്യതേ — യദി സേടികാ കുഡയാദേര്ഭവതി തദാ യസ്യ യദ്ഭവതി തത്തദേവ ഭവതി യഥാത്മനോ ജ്ഞാനം ഭവദാത്മൈവ ഭവതീതി തത്ത്വസമ്ബന്ധേ ജീവതി സേടികാ കുഡയാദേര്ഭവന്തീ കുഡയാദിരേവ ഭവേത്, ഏവം സതി സേടികായാഃ സ്വദ്രവ്യോച്ഛേദഃ . ന ച ദ്രവ്യാന്തരസംക്ര മസ്യ പൂര്വമേവ പ്രതിഷിദ്ധത്വാദ്ദ്രവ്യസ്യാസ്ത്യുച്ഛേദഃ . തതോ ന ഭവതി സേടികാ കുഡയാദേഃ . യദി ന ഭവതി സേടികാ കുഡയാദേസ്തര്ഹി കസ്യ സേടികാ ഭവതി ? സേടികായാ ഏവ സേടികാ ഭവതി . നനു കതരാന്യാ സേടികാ സേടികായാ യസ്യാഃ സേടികാ ഭവതി ? ന ഖല്വന്യാ ചേതയിതാ ഹൈ . (ഇസ) ചേതയിതാസേ ഭിന്ന ദൂസരാ ഐസാ കൌനസാ ചേതയിതാ ഹൈ കി ജിസകാ (യഹ) ചേതയിതാ ഹൈ ? (ഇസ) ചേതയിതാസേ ഭിന്ന അന്യ കോഈ ചേതയിതാ നഹീം ഹൈ, കിന്തു വേ ദോ സ്വ-സ്വാമിരൂപ അംശ ഹീ ഹൈം . യഹാ സ്വ-സ്വാമിരൂപ അംശോംകേ വ്യവഹാരസേ ക്യാ സാധ്യ ഹൈ? കുഛ ഭീ സാധ്യ നഹീം ഹൈ . തബ ഫി ര ദര്ശക കിസീകാ നഹീം ഹൈ, ദര്ശക ദര്ശക ഹീ ഹൈ — യഹ നിശ്ചയ ഹൈ .
(ഇസപ്രകാര യഹാ യഹ ബതായാ ഗയാ ഹൈ കി : ‘ആത്മാ പരദ്രവ്യകോ ദേഖതാ ഹൈ അഥവാ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ’ — യഹ വ്യവഹാരകഥന ഹൈ . ‘ആത്മാ അപനേകോ ദേഖതാ ഹൈ അഥവാ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ’ — ഇസ കഥനമേം ഭീ സ്വ-സ്വാമി-അംശരൂപ വ്യവഹാര ഹൈ; ‘ദര്ശക ദര്ശക ഹീ ഹൈ’ — യഹ നിശ്ചയ ഹൈ .)
ഔര (ജിസപ്രകാര ജ്ഞായക തഥാ ദര്ശകകേ സമ്ബന്ധമേം ദൃര്ഷ്ടാന്ത-ദാര്ഷ്ടാന്തസേ കഹാ ഹൈ) ഇസീപ്രകാര അപോഹക (ത്യാഗ കരനേവാലേ)കേ സമ്ബന്ധമേം കഹാ ജാതാ ഹൈ; — ഇസ ജഗതമേം കലഈ ഹൈ വഹ ശ്വേതഗുണസേ പരിപൂര്ണ സ്വഭാവവാലാ ദ്രവ്യ ഹൈ . ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യ വ്യവഹാരസേ ഉസ കലഈകാ ശ്വൈത്യ ഹൈ (അര്ഥാത് കലഈ ദ്വാരാ ശ്വേത കിയേ ജാനേ യോഗ്യ പദാര്ഥ ഹൈ) . അബ, ശ്വേത കരനേവാലീ കലഈ, ശ്വേത കീ ജാനേ യോഗ്യ ജോ ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യ ഉസകീ ഹൈ യാ നഹീം ?’ — ഇസപ്രകാര ഉന ദോനോംകേ താത്ത്വിക സമ്ബന്ധകാ യഹാ വിചാര കിയാ ജാതാ ഹൈ : — യദി കലഈ ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യകീ ഹോ തോ ക്യാ ഹോ സോ പഹലേ വിചാര കരതേ ഹൈം : – ‘ജിസകാ ജോ ഹോതാ ഹൈ വഹ വഹീ ഹോതാ ഹൈ, ജൈസേ ആത്മാകാ ജ്ഞാന ഹോനേസേ വഹ ആത്മാ ഹീ ഹൈ;’ — ഐസാ താത്ത്വിക സമ്ബന്ധ ജീവന്ത (വിദ്യമാന) ഹോനേസേ, കലഈ യദി ദീവാര-ആദികീ ഹോ തോ കലഈ വഹ ദീവാര-ആദി ഹീ ഹോനീ ചാഹിഏ (അര്ഥാത് കലഈ ദീവാര-ആദി സ്വരൂപ ഹീ ഹോനീ ചാഹിഏ); ഐസാ ഹോനേ പര, കലഈകേ സ്വദ്രവ്യകാ ഉച്ഛേദ ഹോ ജായേഗാ . പരന്തു ദ്രവ്യകാ ഉച്ഛേദ തോ നഹീം ഹോതാ, ക്യോംകി ഏക ദ്രവ്യകാ അന്യ ദ്രവ്യരൂപമേം സംക്രമണ ഹോനേകാ തോ പഹലേ ഹീ നിഷേധ കിയാ ഗയാ ഹൈ . ഇസലിയേ (യഹ സിദ്ധ ഹുആ കി) കലഈ ദീവാര-ആദികീ നഹീം ഹൈ . (ആഗേ ഔര വിചാര കരതേ ഹൈം :) യദി കലഈ ദീവാര-
൫൧൦