സേടികാ സേടികായാഃ, കിന്തു സ്വസ്വാമ്യംശാവേവാന്യൌ . കിമത്ര സാധ്യം സ്വസ്വാമ്യംശവ്യവഹാരേണ ? ന കിമപി . തര്ഹി ന കസ്യാപി സേടികാ, സേടികാ സേടികൈവേതി നിശ്ചയഃ . യഥായം ദ്രഷ്ടാന്തസ്തഥായം ദാര്ഷ്ടാന്തിക : — ചേതയിതാത്ര താവദ് ജ്ഞാനദര്ശനഗുണനിര്ഭരപരാപോഹനാത്മക- സ്വഭാവം ദ്രവ്യമ് . തസ്യ തു വ്യവഹാരേണാപോഹ്യം പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യമ് . അഥാത്ര പുദ്ഗലാദേഃ പരദ്രവ്യസ്യാ- പോഹ്യസ്യാപോഹകശ്ചേതയിതാ കിം ഭവതി കിം ന ഭവതീതി തദുഭയതത്ത്വസമ്ബന്ധോ മീമാംസ്യതേ — യദി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദേര്ഭവതി തദാ യസ്യ യദ്ഭവതി തത്തദേവ ഭവതി യഥാത്മനോ ജ്ഞാനം ഭവദാത്മൈവ ഭവതീതി തത്ത്വസമ്ബന്ധേ ജീവതി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദേര്ഭവന് പുദ്ഗലാദിരേവ ഭവേത്; ഏവം സതി ചേതയിതുഃ സ്വദ്രവ്യോച്ഛേദഃ . ന ച ദ്രവ്യാന്തരസംക്ര മസ്യ പൂര്വമേവ പ്രതിഷിദ്ധത്വാദ്ദ്രവ്യസ്യാസ്ത്യുച്ഛേദഃ . തതോ ന ഭവതി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദേഃ . യദി ന ഭവതി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദേസ്തര്ഹി കസ്യ ചേതയിതാ ഭവതി ? ചേതയിതുരേവ ചേതയിതാ ഭവതി . നനു കതരോന്യശ്ചേതയിതാ ചേതയിതുര്യസ്യ ചേതയിതാ ഭവതി ? ന ഖല്വന്യശ്ചേതയിതാ ചേതയിതുഃ, കിന്തു സ്വസ്വാമ്യംശാവേവാന്യൌ . കിമത്ര ആദികീ നഹീം ഹൈ തോ കലഈ കിസകീ ഹൈ ? കലഈകീ ഹീ കലഈ ഹൈ . (ഇസ) കലഈസേ ഭിന്ന ഐസീ ദൂസരീ കൌനസീ കലഈ ഹൈ കി ജിസകീ (യഹ) കലഈ ഹൈ ? (ഇസ) കലഈസേ ഭിന്ന അന്യ കോഈ കലഈ നഹീം ഹൈ, കിന്തു വേ ദോ സ്വ-സ്വാമിരൂപ അംശ ഹീ ഹൈം . യഹാ സ്വ-സ്വാമിരൂപ അംശോംകേ വ്യവഹാരസേ ക്യാ സാധ്യ ഹൈ ? കുഛ ഭീ സാധ്യ നഹീം ഹൈ . തബ ഫി ര കലഈ കിസീകീ നഹീം ഹൈ, കലഈ കലഈ ഹീ ഹൈ — യഹ നിശ്ചയ ഹൈ . ജൈസേ യഹ ദൃഷ്ടാന്ത ഹൈ, ഉസീപ്രകാര യഹ ദാര്ഷ്ടാന്ത ദിയാ ജാതാ ഹൈ : — ഇസ ജഗതമേം ജോ ചേതയിതാ ഹൈ വഹ, ജിസകാ ജ്ഞാനദര്ശനഗുണസേ പരിപൂര്ണ, പരകേ അപോഹനസ്വരൂപ (ത്യാഗസ്വരൂപ) സ്വഭാവ ഹൈ ഐസാ ദ്രവ്യ ഹൈ . പുദ്ഗലാദികാ പരദ്രവ്യ വ്യവഹാരസേ ഉസ ചേതയിതാകാ അപോഹ്യ (ത്യാജ്യ) ഹൈ . അബ, ‘അപോഹക ( – ത്യാഗ കരനേവാലാ) ചേതയിതാ, അപോഹ്യ (ത്യാജ്യ) ജോ പുദ്ഗലാദികാ പരദ്രവ്യ ഉസകാ ഹൈ യാ നഹീം ?’ — ഇസപ്രകാര ഉന ദോനോംകേ താത്ത്വിക സമ്ബന്ധകാ യഹാ വിചാര കിയാ ജാതാ ഹൈ : — യദി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദികാ ഹോ തോ ക്യാ ഹോ യഹ പഹലേ വിചാര കരതേ ഹൈം : ‘ജിസകാ ജോ ഹോതാ ഹൈ വഹ വഹീ ഹോതാ ഹൈ, ജൈസേ ആത്മാകാ ജ്ഞാന ഹോനേസേ ജ്ഞാന വഹ ആത്മാ ഹീ ഹൈ :’ — ഐസാ താത്ത്വിക സമ്ബന്ധ ജീവന്ത ഹോനേസേ, ചേതയിതാ യദി പുദ്ഗലാദികാ ഹോ തോ ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദി ഹീ ഹോനാ ചാഹിഏ (അര്ഥാത് ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദിസ്വരൂപ ഹീ ഹോനാ ചാഹിഏ); ഐസാ ഹോനേ പര, ചേതയിതാകേ സ്വദ്രവ്യകാ ഉച്ഛേദ ഹോ ജായേഗാ . പരന്തു ദ്രവ്യകാ ഉച്ഛേദ തോ നഹീം ഹോതാ, ക്യോംകി ഏക ദ്രവ്യകാ അന്യ ദ്രവ്യരൂപമേം സംക്രമണ ഹോനേകാ പഹലേ ഹീ നിഷേധ കിയാ ഹൈ . ഇസലിയേ (യഹ സിദ്ധ ഹുആ കി) ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദികാ നഹീം ഹൈ . (ആഗേ ഔര വിചാര കരതേ ഹൈം :) യദി ചേതയിതാ പുദ്ഗലാദികാ നഹീം ഹൈ തോ ചേതയിതാ കിസകാ ഹൈ ? ചേതയിതാകാ ഹീ ചേതയിതാ ഹൈ . (ഇസ) ചേതയിതാസേ ഭിന്ന ഐസാ ദൂസരാ കൌനസാ ചേതയിതാ ഹൈ കി ജിസകാ (യഹ) ചേതയിതാ ഹൈ ? (ഇസ) ചേതയിതാസേ ഭിന്ന അന്യ കോഈ ചേതയിതാ നഹീം ഹൈ, കിന്തു വേ ദോ സ്വ-സ്വാമിരൂപ അംശ ഹീ ഹൈം . യഹാ സ്വസ്വാമിരൂപ