സാധ്യം സ്വസ്വാമ്യംശവ്യവഹാരേണ ? ന കിമപി . തര്ഹി ന കസ്യാപ്യപോഹകഃ, അപോഹകോപോഹക ഏവേതി നിശ്ചയഃ . അഥ വ്യവഹാരവ്യാഖ്യാനമ് —
യഥാ ച സൈവ സേടികാ ശ്വേതഗുണനിര്ഭരസ്വഭാവാ സ്വയം കുഡയാദിപരദ്രവ്യസ്വഭാവേനാപരിണമമാനാ കുഡയാദിപരദ്രവ്യം ചാത്മസ്വഭാവേനാപരിണമയന്തീ കുഡയാദിപരദ്രവ്യനിമിത്തകേനാത്മനഃ ശ്വേതഗുണനിര്ഭര- സ്വഭാവസ്യ പരിണാമേനോത്പദ്യമാനാ കുഡയാദിപരദ്രവ്യം സേടികാനിമിത്തകേനാത്മനഃ സ്വഭാവസ്യ പരിണാമേനോത്പദ്യമാനമാത്മനഃ സ്വഭാവേന ശ്വേതയതീതി വ്യവഹ്രിയതേ, തഥാ ചേതയിതാപി ജ്ഞാനഗുണ- നിര്ഭരസ്വഭാവഃ സ്വയം പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യസ്വഭാവേനാപരിണമമാനഃ പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യം ചാത്മസ്വഭാവേനാ- പരിണമയന് പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യനിമിത്തകേനാത്മനോ ജ്ഞാനഗുണനിര്ഭരസ്വഭാവസ്യ പരിണാമേനോത്പദ്യമാനഃ പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യം ചേതയിതൃനിമിത്തകേനാത്മനഃ സ്വഭാവസ്യ പരിണാമേനോത്പദ്യമാനമാത്മനഃ സ്വഭാവേന ജാനാതീതി വ്യവഹ്രിയതേ
അംശോംകേ വ്യവഹാരസേ ക്യാ സാധ്യ ഹൈ ? കുഛ ഭീ സാധ്യ നഹീം ഹൈ . തബ ഫി ര അപോഹക ( – ത്യാഗ കരനേവാലാ) കിസീകാ നഹീം ഹൈ, അപോഹക അപോഹക ഹീ ഹൈ — യഹ നിശ്ചയ ഹൈ .
(ഇസപ്രകാര യഹാ യഹ ബതായാ ഗയാ ഹൈ കി : ‘ആത്മാ പരദ്രവ്യകോ ത്യാഗതാ ഹൈ’ — യഹ വ്യവഹാര കഥന ഹൈ ; ‘ആത്മാ ജ്ഞാനദര്ശനമയ ഐസേ നിജകോ ഗ്രഹണ കരതാ ഹൈ’ — ഐസാ കഹനേമേം ഭീ സ്വ- സ്വാമിഅംശരൂപ വ്യവഹാര ഹൈ; ‘അപോഹക അപോഹക ഹീ ഹൈ’ — യഹ നിശ്ചയ ഹൈ .)
അബ, വ്യവഹാരകാ വിവേചന കിയാ ജാതാ ഹൈ : —
ജിസപ്രകാര ശ്വേതഗുണസേ പരിപൂര്ണ സ്വഭാവവാലീ വഹീ കലഈ, സ്വയം ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യകേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത ന ഹോതീ ഹുഈ ഔര ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യകോ അപനേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത ന കരതീ ഹുഈ, ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈം ഐസേ അപനേ ശ്വേതഗുണസേ പരിപൂര്ണ സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോതീ ഹുഈ, കലഈ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈ ഐസേ അപനേ ( – ദീവാര-ആദികേ – ) സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹുഏ ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യകോ, അപനേ ( – കലഈകേ) സ്വഭാവസേ ശ്വേത കരതീ ഹൈ, — ഐസാ വ്യവഹാര കിയാ ജാതാ ഹൈ; ഇസീപ്രകാര ജ്ഞാനഗുണസേ പരിപൂര്ണ സ്വഭാവവാലാ ചേതയിതാ ഭീ, സ്വയം പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത ന ഹോതാ ഹുആ ഔര പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകോ അപനേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത ന കരാതാ ഹുആ, പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈം ഐസേ അപനേ ജ്ഞാനഗുണസേ പരിപൂര്ണ സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോതാ ഹുആ, ചേതയിതാ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈ ഐസേ അപനേ ( – പുദ്ഗലാദികേ – ) സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹുഏ പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകോ, അപനേ ( – ചേതയിതാകേ – ) സ്വഭാവസേ ജാനതാ ഹൈ — ഐസാ വ്യവഹാര കിയാ ജാതാ ഹൈ .
൫൧൨