ജ്ഞാനദര്ശനഗുണനിര്ഭരപരാപോഹനാത്മകസ്വഭാവഃ സ്വയം പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യസ്വഭാവേനാപരിണമമാനഃ പുദ്ഗലാദി-
പരദ്രവ്യം ചാത്മസ്വഭാവേനാപരിണമയന് പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യനിമിത്തകേനാത്മനോ ജ്ഞാനദര്ശനഗുണനിര്ഭര-
പരാപോഹനാത്മകസ്വഭാവസ്യ പരിണാമേനോത്പദ്യമാനഃ പുദ്ഗലാദിപരദ്രവ്യം ചേതയിതൃനിമിത്തകേനാത്മനഃ സ്വഭാവസ്യ
പരിണാമേനോത്പദ്യമാനമാത്മനഃ സ്വഭാവേനാപോഹതീതി വ്യവഹ്രിയതേ
ഏവമയമാത്മനോ ജ്ഞാനദര്ശനചാരിത്രപര്യായാണാം നിശ്ചയവ്യവഹാരപ്രകാരഃ . ഏവമേവാന്യേഷാം സര്വേഷാമപി പര്യായാണാം ദ്രഷ്ടവ്യഃ . പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ ദീവാര-ആദി പരദ്രവ്യകോ അപനേ ( – കലഈ – )കേ സ്വഭാവസേ ശ്വേത കരതീ ഹൈ — ഐസാ വ്യവഹാര കിയാ ജാതാ ഹൈ; ഇസീപ്രകാര ജിസകാ ജ്ഞാനദര്ശനഗുണസേ പരിപൂര്ണ, പരകേ അപോഹനസ്വരൂപ സ്വഭാവ ഹൈ ഐസാ ചേതയിതാ ഭീ, സ്വയം പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത നഹീം ഹോതാ ഹുആ ഔര പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകോ അപനേ സ്വഭാവരൂപ പരിണമിത ന കരാതാ ഹുആ, പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈ ഐസേ അപനേ ജ്ഞാനദര്ശനഗുണസേ പരിപൂര്ണ പര-അപോഹനാത്മക ( – പരകേ ത്യാഗസ്വരൂപ) സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോതാ ഹുആ, ചേതയിതാ ജിസകോ നിമിത്ത ഹൈ ഐസേ അപനേ ( – പുദ്ഗലാദികേ – ) സ്വഭാവകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ പുദ്ഗലാദി പരദ്രവ്യകോ അപനേ ( – ചേതയിതാകേ – ) സ്വഭാവസേ അപോഹതാ ഹൈ അര്ഥാത് ത്യാഗ കരതാ ഹൈ — ഇസപ്രകാര വ്യവഹാര കിയാ ജാതാ ഹൈ .
ഇസപ്രകാര യഹ, ആത്മാകേ ജ്ഞാന-ദര്ശന-ചാരിത്ര പര്യായോംകാ നിശ്ചയ-വ്യവഹാര പ്രകാര ഹൈ . ഇസീപ്രകാര അന്യ സമസ്ത പര്യായോംകാ ഭീ നിശ്ചയ-വ്യവഹാര പ്രകാര സമഝനാ ചാഹിഏ .
ഭാവാര്ഥ : — ശുദ്ധനയസേ ആത്മാകാ ഏക ചേതനാമാത്ര സ്വഭാവ ഹൈ . ഉസകേ പരിണാമ ജാനനാ, ദേഖനാ, ശ്രദ്ധാ കരനാ, നിവൃത്ത ഹോനാ ഇത്യാദി ഹൈം . വഹാ നിശ്ചയനയസേ വിചാര കിയാ ജായേ തോ ആത്മാകോ പരദ്രവ്യകാ ജ്ഞായക നഹീം കഹാ ജാ സകതാ, ദര്ശക നഹീം കഹാ ജാ സകതാ, ശ്രദ്ധാന കരനേവാലാ നഹീം കഹാ ജാ സകതാ, ത്യാഗ കരനേവാലാ നഹീം കഹാ ജാ സകതാ; ക്യോംകി പരദ്രവ്യകേ ഔര ആത്മാകേ നിശ്ചയസേ കോഈ ഭീ സമ്ബന്ധ നഹീം ഹൈ . ജോ ജ്ഞാന, ദര്ശന, ശ്രദ്ധാന, ത്യാഗ ഇത്യാദി ഭാവ ഹൈം, വേ സ്വയം ഹീ ഹൈം; ഭാവ-ഭാവകകാ ഭേദ കഹനാ വഹ ഭീ വ്യവഹാര ഹൈ, നിശ്ചയസേ ഭാവ ഔര ഭാവ കരനേവാലാ ഭേദ നഹീം ഹൈ .
അബ, വ്യവഹാരനയകേ സമ്ബന്ധമേം . വ്യവഹാരനയസേ ആത്മാകോ പരദ്രവ്യകാ ജ്ഞാതാ, ദ്രഷ്ടാ, ശ്രദ്ധാന കരനേവാലാ, ത്യാഗ കരനേവാലാ കഹാ ജാതാ ഹൈ; ക്യോംകി പരദ്രവ്യ ഔര ആത്മാകേ നിമിത്ത-നൈമിത്തികഭാവ ഹൈ . ജ്ഞാനാദി ഭാവോംകാ പരദ്രവ്യ നിമിത്ത ഹോതാ ഹൈ, ഇസലിയേ വ്യവഹാരീജന കഹതേ ഹൈം കി — ആത്മാ പരദ്രവ്യകോ ജാനതാ ഹൈ, പരദ്രവ്യകോ ദേഖതാ ഹൈ, പരദ്രവ്യകാ ശ്രദ്ധാന കരതാ ഹൈ, പരദ്രവ്യകാ ത്യാഗ കരതാ ഹൈ .
ഇസപ്രകാര നിശ്ചയ-വ്യവഹാരകേ പ്രകാരകോ ജാനകര യഥാവത് (ജൈസാ കഹാ ഹൈ ഉസീപ്രകാര) ശ്രദ്ധാന കരനാ ..൩൫൬ സേ ൩൬൫..
൫൧൪