നൈകദ്രവ്യഗതം ചകാസ്തി കിമപി ദ്രവ്യാന്തരം ജാതുചിത് .
കിം ദ്രവ്യാന്തരചുമ്ബനാകുലധിയസ്തത്ത്വാച്ച്യവന്തേ ജനാഃ ..൨൧൫..
മന്യദ്ദ്രവ്യം ഭവതി യദി വാ തസ്യ കിം സ്യാത്സ്വഭാവഃ .
ര്ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം കലയതി സദാ ജ്ഞേയമസ്യാസ്തി നൈവ ..൨൧൬..
അബ, ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ശുദ്ധ-ദ്രവ്യ-നിരൂപണ-അര്പിത-മതേഃ തത്ത്വം സമുത്പശ്യതഃ ] ജിസനേ ശുദ്ധ ദ്രവ്യകേ നിരൂപണമേം ബുദ്ധികോ ലഗായാ ഹൈ, ഔര ജോ തത്ത്വകാ അനുഭവ കരതാ ഹൈ, ഉസ പുരുഷകോ [ഏക- ദ്രവ്യ-ഗതം കിമ്-അപി ദ്രവ്യ-അന്തരം ജാതുചിത് ന ചകാസ്തി ] ഏക ദ്രവ്യകേ ഭീതര കോഈ ഭീ അന്യ ദ്രവ്യ രഹതാ ഹുആ ക ദാപി ഭാസിത നഹീം ഹോതാ . [യത് തു ജ്ഞാനം ജ്ഞേയമ് അവൈതി തത് അയം ശുദ്ധ-സ്വഭാവ-ഉദയഃ ] ജ്ഞാന ജ്ഞേയകോ ജാനതാ ഹൈ വഹ തോ യഹ ജ്ഞാനകേ ശുദ്ധ സ്വഭാവകാ ഉദയ ഹൈ . [ജനാഃ ] ജബ കി ഐസാ ഹൈ തബ ഫി ര ലോഗ [ദ്രവ്യ-അന്തര-ചുമ്ബന-ആകുല-ധിയഃ ] ജ്ഞാനകോ അന്യ ദ്രവ്യകേ സാഥ സ്പര്ശ ഹോനേകീ മാന്യതാസേ ആകുല ബുദ്ധിവാലേ ഹോതേ ഹുഏ [തത്ത്വാത് ] തത്ത്വസേ (ശുദ്ധ സ്വരൂപസേ) [കിം ച്യവന്തേ ] ക്യോം ച്യുത ഹോതേ ഹൈം ?
ഭാവാര്ഥ : — ശുദ്ധനയകീ ദൃഷ്ടിസേ തത്ത്വകാ സ്വരൂപ വിചാര കരനേ പര അന്യ ദ്രവ്യകാ അന്യ ദ്രവ്യമേം പ്രവേശ ദിഖാഈ നഹീം ദേതാ . ജ്ഞാനമേം അന്യ ദ്രവ്യ പ്രതിഭാസിത ഹോതേ ഹൈം സോ തോ യഹ ജ്ഞാനകീ സ്വച്ഛതാകാ സ്വഭാവ ഹൈ; കഹീം ജ്ഞാന ഉന്ഹേം സ്പര്ശ നഹീം കരതാ അഥവാ വേ ജ്ഞാനകോ സ്പര്ശ നഹീം കരതേ . ഐസാ ഹോനേ പര ഭീ, ജ്ഞാനമേം അന്യ ദ്രവ്യോംകാ പ്രതിഭാസ ദേഖകര യഹ ലോഗ ഐസാ മാനതേ ഹുഏ ജ്ഞാനസ്വരൂപസേ ച്യുത ഹോതേ ഹൈം കി ‘ജ്ഞാനകോ പരജ്ഞേയോംകേ സാഥ പരമാര്ഥ സമ്ബന്ധ ഹൈ’; യഹ ഉനകാ അജ്ഞാന ഹൈ . ഉന പര കരുണാ കരകേ ആചാര്യദേവ കഹതേ ഹൈം കി — യഹ ലോഗ തത്ത്വസേ ക്യോം ച്യുത ഹോ രഹേ ഹൈം ? .൨൧൫.
പുനഃ ഇസീ അര്ഥകോ ദൃഢ കരതേ ഹുഏ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ശുദ്ധ-ദ്രവ്യ-സ്വരസ-ഭവനാത് ] ശുദ്ധ ദ്രവ്യകാ (ആത്മാ ആദി ദ്രവ്യകാ)