സര്വക്രിയാന്തരവിഹാരനിവൃത്തവൃത്തേഃ .
കാലാവലീയമചലസ്യ വഹത്വനന്താ ..൨൩൧..
(യഹാ ഭാവനാകാ അര്ഥ ബാരമ്ബാര ചിംതവന കരകേ ഉപയോഗകാ അഭ്യാസ കരനാ ഹൈ. ജബ ജീവ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി – ജ്ഞാനീ ഹോതാ ഹൈ തബ ഇസേ ജ്ഞാന-ശ്രദ്ധാന തോ ഹുആ ഹീ ഹൈ കി ‘മൈം ശുദ്ധനയസേ സമസ്ത കര്മ ഔര കര്മകേ ഫലസേ രഹിത ഹൂ . പരന്തു പൂര്വബദ്ധ കര്മ ഉദയമേം ആനേ പര ഉനസേ ഹോനേവാലേ ഭാവോംകാ കര്തൃത്വ ഛോഡകര, ത്രികാല സമ്ബന്ധീ ൪൯-൪൯ ഭംഗോംകേ ദ്വാരാ കര്മചേതനാകേ ത്യാഗകീ ഭാവനാ കരകേ തഥാ സമസ്ത കര്മോംകാ ഫല ഭോഗനേകേ ത്യാഗകീ ഭാവനാ കരകേ, ഏക ചൈതന്യസ്വരൂപ ആത്മാകോ ഹീ ഭോഗനാ ശേഷ രഹ ജാതാ ഹൈ. അവിരത, ദേശവിരത ഔര പ്രമത്തഅവസ്ഥാവാലേ ജീവകേ ജ്ഞാനശ്രദ്ധാനമേം നിരന്തര യഹ ഭാവനാ തോ ഹൈ ഹീ; ഔര ജബ ജീവ അപ്രമത്തദശാകോ പ്രാപ്ത കരകേ ഏകാഗ്ര ചിത്തസേ ധ്യാന കരേ, കേവല ചൈതന്യമാത്ര ആത്മാമേം ഉപയോഗ ലഗായേ ഔര ശുദ്ധോപയോഗരൂപ ഹോ, തബ നിശ്ചയചാരിത്രരൂപ ശുദ്ധോപയോഗഭാവസേ ശ്രേണി ചഢകര കേവലജ്ഞാന ഉത്പന്ന കരതാ ഹൈ. ഉസ സമയ ഇസ ഭാവനാകാ ഫല ജോ കര്മചേതനാ ഔര കര്മഫലചേതനാസേ രഹിത സാക്ഷാത് ജ്ഞാനചേതനാരൂപ പരിണമന ഹൈ വഹ ഹോതാ ഹൈ. പശ്ചാത് ആത്മാ അനന്തകാല തക ജ്ഞാനചേതനാരൂപ ഹീ രഹതാ ഹുആ പരമാനന്ദമേം മഗ്ന രഹതാ ഹൈ.)
അബ, ഇസീ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : –
ശ്ലോകാര്ഥ : — (സകല കര്മോംകേ ഫലകാ ത്യാഗ കരകേ ജ്ഞാനചേതനാകീ ഭാവനാ കരനേവാലാ ജ്ഞാനീ കഹതാ ഹൈ കിഃ — [ഏവം ] പൂര്വോക്ത പ്രകാരസേ [നിഃശേഷ-കര്മ-ഫല-സംന്യസനാത് ] സമസ്ത കര്മകേ ഫലകാ സംന്യാസ കരനേസേ [ചൈതന്യ-ലക്ഷ്മ ആത്മതത്ത്വം ഭൃശമ് ഭജതഃ സര്വ-ക്രിയാന്തര-വിഹാരനിവൃത്ത- വൃത്തേഃ ] മൈം ചൈതന്യലക്ഷണ ആത്മതത്ത്വകോ അതിശയതയാ ഭോഗതാ ഹൂ ഔര ഉസകേ അതിരിക്ത അന്യ സര്വ ക്രിയാമേം വിഹാരസേ മേരീ വൃത്തി നിവൃത്ത ഹൈ (അര്ഥാത് ആത്മതത്ത്വകേ ഉപഭോഗസേ അതിരിക്ത അന്യ ജോ ഉപയോഗകീ ക്രിയാ — വിഭാവരൂപ ക്രിയാ ഉസമേം മേരീ പരിണതി വിഹാര – പ്രവൃത്തി നഹീം കരതീ); [അചലസ്യ മമ ] ഇസപ്രകാര ആത്മതത്ത്വകേ ഉപഭോഗമേം അചല ഐസേ മുഝേ, [ഇയമ് കാല-ആവലീ ] യഹ കാലകീ ആവലീ ജോ കി [അനന്താ ] പ്രവാഹരൂപസേ അനന്ത ഹൈ വഹ, [വഹതു ] ആത്മതത്ത്വകേ ഉപഭോഗമേം ഹീ ബഹതീ രഹേ (ഉപയോഗകീ പ്രവൃത്തി അന്യമേം കഭീ ഭീ ന ജായേ).
ഭാവാര്ഥ : — ഐസീ ഭാവനാ കരനേവാലാ ജ്ഞാനീ ഐസാ തൃപ്ത ഹുആ ഹൈ കി മാനോം ഭാവനാ കരതാ ഹുആ സാക്ഷാത് കേവലീ ഹീ ഹോ ഗയാ ഹോ; ഇസസേ വഹ അനന്തകാല തക ഐസാ ഹീ രഹനാ ചാഹതാ ഹൈ. ഔര യഹ
൫൬൪