വിനാ കൃതേരേകമനാകുലം ജ്വലത് .
വിവേചിതം ജ്ഞാനമിഹാവതിഷ്ഠതേ ..൨൩൪..
അവിരതപനേസേ കര്മസേ ഔര കര്മഫലസേ വിരതികോ അത്യന്ത ഭാകര, (അര്ഥാത് കര്മ ഔര കര്മഫലകേ പ്രതി അത്യന്ത വിരക്ത ഭാവകോ നിരന്തര ഭാ കര, [അഖില-അജ്ഞാന-സംചേതനായാഃ പ്രലയനമ് പ്രസ്പഷ്ടം നാടയിത്വാ ] (ഇസ ഭാ തി) സമസ്ത അജ്ഞാനചേതനാകേ നാശകോ സ്പഷ്ടതയാ നചാകര, [സ്വ-രസ-പരിഗതം സ്വഭാവം പൂര്ണം കൃത്വാ ] നിജരസസേ പ്രാപ്ത അപനേ സ്വഭാവകോ പൂര്ണ കരകേ, [സ്വാം ജ്ഞാനസഞ്ചേതനാം സാനന്ദം നാടയന്തഃ ഇതഃ സര്വ-കാലം പ്രശമരസമ് പിബന്തു ] അപനീ ജ്ഞാനചേതനാകോ ആനന്ദ പൂര്വക നചാതേ ഹുഏ അബസേ സദാകാല പ്രശമരസകോ പിഓ അര്ഥാത് കര്മകേ അഭാവരൂപ ആത്മികരസകോ – അമൃതരസകോ – അഭീസേ ലേകര അനന്തകാല തക പിഓ. ഇസപ്രകാര ജ്ഞാനീജനോംകോ പ്രേരണാ കീ ഹൈ).
ഭാവാര്ഥ : — പഹലേ തോ ത്രികാല സമ്ബന്ധീ കര്മകേ കര്തൃത്വരൂപ കര്മചേതനാകേ ത്യാഗകീ ഭാവനാ (൪൯ ഭംഗപൂര്വക) കരാഈ. ഔര ഫി ര ൧൪൮ കര്മ പ്രകൃതിയോംകേ ഉദയരൂപ കര്മഫലകേ ത്യാഗകീ ഭാവനാ കരാഈ. ഇസപ്രകാര അജ്ഞാനചേതനാകാ പ്രലയ കരാകര ജ്ഞാനചേതനാമേം പ്രവൃത്ത ഹോനേകാ ഉപദേശ ദിയാ ഹൈ. യഹ ജ്ഞാനചേതനാ സദാ ആനന്ദരൂപ അപനേ സ്വഭാവകീ അനുഭവരൂപ ഹൈ. ജ്ഞാനീജന സദാ ഉസകാ ഉപഭോഗ കരോ — ഐസാ ശ്രീഗുരുഓംകാ ഉപദേശ ഹൈ.൨൩൩.
യഹ സര്വവിശുദ്ധജ്ഞാന അധികാര ഹൈ, ഇസലിയേ ജ്ഞാനകോ കര്തൃത്വഭോക്തൃത്വസേ ഭിന്ന ബതായാ; അബ ആഗേകീ ഗാഥാഓംമേം അന്യ ദ്രവ്യ ഔര അന്യ ദ്രവ്യോംകേ ഭാവോംസേ ജ്ഞാനകോ ഭിന്ന ബതായേംഗേ. പഹലേ ഉന ഗാഥാഓംകാ സൂചക കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : –
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇതഃ ഇഹ ] യഹാ സേ അബ (ഇസ സര്വവിശുദ്ധജ്ഞാന അധികാരമേം ആഗേകീ ഗാഥാഓംമേം യഹ കഹതേ ഹൈം കി — ) [സമസ്ത-വസ്തു-വ്യതിരേക-നിശ്ചയാത് വിവേചിതം ജ്ഞാനമ് ] സമസ്ത വസ്തുഓംകേ ഭിന്നത്വകേ നിശ്ചയ ദ്വാരാ പൃഥക് കിയാ ഗയാ ജ്ഞാന, [പദാര്ഥ-പ്രഥന-അവഗുണ്ഠനാത് കൃതേഃ വിനാ ] പദാര്ഥകേ വിസ്താരകേ സാഥ ഗുഥിത ഹോനേസേ ( – അനേക പദാര്ഥോംകേ സാഥ, ജ്ഞേയ-ജ്ഞാന സമ്ബന്ധകേ കാരണ; ഏക ജൈസാ ദിഖാഈ ദേനേസേ) ഉത്പന്ന ഹോനേവാലീ (അനേക പ്രകാരകീ) ക്രിയാ ഉനസേ രഹിത [ഏകമ് അനാകുലം ജ്വലത് ] ഏക ജ്ഞാനക്രിയാമാത്ര, അനാകുല ( – സര്വ ആകുലതാസേ രഹിത) ഔര ദേദീപ്യമാന ഹോതാ ഹുആ, [അവതിഷ്ഠതേ ] നിശ്ചല രഹതാ ഹൈ.
ഭാവാര്ഥ : — ആഗാമീ ഗാഥാഓംമേം ജ്ഞാനകോ സ്പഷ്ടതയാ സര്വ വസ്തുഓംസേ ഭിന്ന ബതലാതേ ഹൈം.൨൩൪.
അബ, ഇസീ അര്ഥകീ ഗാഥാഏ കഹതേ ഹൈം : —
൫൬൬