ജ്ഞാനമാത്രസ്യ സ്വസംവേദനസിദ്ധത്വാത്ഃ തേന പ്രസിദ്ധേന പ്രസാധ്യമാനസ്തദവിനാഭൂതാനന്തധര്മസമുദയമൂര്തിരാത്മാ . തതോ ജ്ഞാനമാത്രാചലിതനിഖാതയാ ദ്രഷ്ടയാ ക്രമാക്രമപ്രവൃത്തം തദവിനാഭൂതം അനന്തധര്മജാതം യദ്യാവല്ലക്ഷ്യതേ തത്താവത്സമസ്തമേവൈകഃ ഖല്വാത്മാ . ഏതദര്ഥമേവാത്രാസ്യ ജ്ഞാനമാത്രതയാ വ്യപദേശഃ .
നനു ക്രമാക്രമപ്രവൃത്താനന്തധര്മമയസ്യാത്മനഃ കഥം ജ്ഞാനമാത്രത്വമ് ? പരസ്പരവ്യതിരിക്താനന്തധര്മ- സമുദായപരിണതൈകജ്ഞപ്തിമാത്രഭാവരൂപേണ സ്വയമേവ ഭവനാത് . അത ഏവാസ്യ ജ്ഞാനമാത്രൈകഭാവാന്തഃ-
(ഉത്തര : — ) പ്രസിദ്ധത്വ ഔര ൧പ്രസാധ്യമാനത്വകേ കാരണ ലക്ഷണ ഔര ലക്ഷ്യകാ വിഭാഗ കിയാ ഗയാ ഹൈ. ജ്ഞാന പ്രസിദ്ധ ഹൈ, ക്യോംകി ജ്ഞാനമാത്രകോ സ്വസംവേദനസേ സിദ്ധപനാ ഹൈ (അര്ഥാത് ജ്ഞാന സര്വ പ്രാണിയോംകോ സ്വസംവേദനരൂപ അനുഭവമേം ആതാ ഹൈ); വഹ പ്രസിദ്ധ ഐസേ ജ്ഞാനകേ ദ്വാരാ പ്രസാധ്യമാന, തദ്-അവിനാഭൂത ( – ജ്ഞാനകേ സാഥ അവിനാഭാവീ സമ്ബന്ധവാലാ) അനന്ത ധര്മോംകാ സമുദായരൂപ മൂര്തി ആത്മാ ഹൈ. (ജ്ഞാന പ്രസിദ്ധ ഹൈ; ഔര ജ്ഞാനകേ സാഥ ജിനകാ അവിനാഭാവീ സമ്ബന്ധ ഹൈ ഐസേ അനന്ത ധര്മോംകാ സമുദായസ്വരൂപ ആത്മാ ഉസ ജ്ഞാനകേ ദ്വാരാ പ്രസാധ്യമാന ഹൈ.) ഇസലിയേ ജ്ഞാനമാത്രമേം അചലിതപനേസേ സ്ഥാപിത ദൃഷ്ടികേ ദ്വാരാ, ക്രമരൂപ ഔര അക്രമരൂപ പ്രവര്തമാന, തദ്-അവിനാഭൂത ( – ജ്ഞാനകേ സാഥ അവിനാഭാവീ സമ്ബന്ധവാലാ) അനന്തധര്മസമൂഹ ജോ കുഛ ജിതനാ ലക്ഷിത ഹോതാ ഹൈ, വഹ സബ വാസ്തവമേം ഏക ആത്മാ ഹൈ.
ഇസീ കാരണസേ യഹാ ആത്മാകാ ജ്ഞാനമാത്രതാസേ വ്യപദേശ ഹൈ.
(പ്രശ്ന : — ) ജിസമേം ക്രമ ഔര അക്രമസേ പ്രവര്തമാന അനന്ത ധര്മ ഹൈം ഐസേ ആത്മാകേ ജ്ഞാനമാത്രതാ കിസപ്രകാര ഹൈ ?
(ഉത്തര : — ) പരസ്പര ഭിന്ന ഐസേ അനന്ത ധര്മോംകേ സമുദായരൂപസേ പരിണത ഏക ജ്ഞപ്തിമാത്ര ഭാവരൂപസേ സ്വയം ഹീ ഹൈ, ഇസലിയേ (അര്ഥാത് പരസ്പര ഭിന്ന ഐസേ അനന്ത ധര്മോംകേ സമുദായരൂപസേ പരിണമിത ജോ ഏക ജാനനക്രിയാ ഹൈ, ഉസ ജാനനക്രിയാമാത്ര ഭാവരൂപസേ സ്വയം ഹീ ഹൈ, ഇസലിയേ) ആത്മാകേ ജ്ഞാനമാത്രതാ ഹൈ. ഇസീലിയേ ഉസകേ ജ്ഞാനമാത്ര ഏകഭാവകീ അന്തഃപാതിനീ ( – ജ്ഞാനമാത്ര ഏക ഭാവകേ ഭീതര ആ ജാനേവാലീ – ) അനംത ശക്തിയാ ഉഛലതീ ഹൈം. (ആത്മാകേ ജിതനേ ധര്മ ഹൈം ഉന സബകോ, ലക്ഷണഭേദസേ ഭേദ ഹോനേ പര ഭീ, പ്രദേശഭേദ നഹീം ഹൈ; ആത്മാകേ ഏക പരിണാമമേം സഭീ ധര്മോംകാ പരിണമന രഹതാ ഹൈ. ഇസലിയേ ആത്മാകേ ഏക ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവകേ ഭീതര അനന്ത ശക്തിയാ രഹതീ ഹൈം. ഇസലിയേ ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവമേം — ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവസ്വരൂപ ആത്മാമേം — അനന്ത ശക്തിയാ ഉഛലതീ ഹൈം.) ഉനമേംസേ കിതനീ ഹീ ശക്തിയാ നിമ്ന പ്രകാര ഹൈം —
ആത്മദ്രവ്യകേ കാരണഭൂത ഐസേ ചൈതന്യമാത്ര ഭാവകാ ധാരണ ജിസകാ ലക്ഷണ അര്ഥാത് സ്വരൂപ ഹൈ ഐസീ ജീവത്വശക്തി. (ആത്മദ്രവ്യകേ കാരണഭൂത ഐസേ ചൈതന്യമാത്രഭാവരൂപീ ഭാവപ്രാണകാ ധാരണ
൬൧൦
൧ പ്രസാധ്യമാന = പ്രസിദ്ധ കി യാ ജാതാ ഹോ. (ജ്ഞാന പ്രസിദ്ധ ഹൈ ഔര ആത്മാ പ്രസാധ്യമാന ഹൈ.)