നന്വനേകാന്തമയസ്യാപി കിമര്ഥമത്രാത്മനോ ജ്ഞാനമാത്രതയാ വ്യപദേശഃ ? ലക്ഷണപ്രസിദ്ധയാ ലക്ഷ്യപ്രസിദ്ധയര്ഥമ് . ആത്മനോ ഹി ജ്ഞാനം ലക്ഷണം, തദസാധാരണഗുണത്വാത് . തേന ജ്ഞാനപ്രസിദ്ധയാ തല്ലക്ഷ്യസ്യാത്മനഃ പ്രസിദ്ധിഃ .
നനു കിമനയാ ലക്ഷണപ്രസിദ്ധയാ, ലക്ഷ്യമേവ പ്രസാധനീയമ് . നാപ്രസിദ്ധലക്ഷണസ്യ ലക്ഷ്യപ്രസിദ്ധിഃ, പ്രസിദ്ധലക്ഷണസ്യൈവ തത്പ്രസിദ്ധേഃ .
നനു കിം തല്ലക്ഷ്യം യജ്ജ്ഞാനപ്രസിദ്ധയാ തതോ ഭിന്നം പ്രസിധ്യതി ? ന ജ്ഞാനാദ്ഭിന്നം ലക്ഷ്യം, ജ്ഞാനാത്മനോര്ദ്രവ്യത്വേനാഭേദാത് .
തര്ഹി കിം കൃതോ ലക്ഷ്യലക്ഷണവിഭാഗഃ ? പ്രസിദ്ധപ്രസാധ്യമാനത്വാത് കൃതഃ . പ്രസിദ്ധം ഹി ജ്ഞാനം,
(യഹാ ആചാര്യദേവ അനേകാന്തകേ സമ്ബന്ധമേം വിശേഷ ചര്ചാ കരതേ ഹൈം : — )
(പ്രശ്ന : — ) ആത്മാ അനേകാന്തമയ ഹൈ ഫി ര ഭീ യഹാ ഉസകാ ജ്ഞാനമാത്രതാസേ ക്യോം വ്യപദേശ (കഥന, നാമ) കിയാ ജാതാ ഹൈ ? (യദ്യപി ആത്മാ അനന്ത ധര്മയുക്ത ഹൈ തഥാപി ഉസേ ജ്ഞാനരൂപസേ ക്യോം കഹാ ജാതാ ഹൈ ? ജ്ഞാനമാത്ര കഹനേസേ തോ അന്യ ധര്മോംകാ നിഷേധ സമഝാ ജാതാ ഹൈ.)
(ഉത്തര : — ) ലക്ഷണകീ പ്രസിദ്ധികേ ദ്വാരാ ലക്ഷ്യകീ പ്രസിദ്ധി കരനേകേ ലിയേ ആത്മാകാ ജ്ഞാനമാത്രരൂപസേ വ്യപദേശ കിയാ ജാതാ ഹൈ. ആത്മാകാ ജ്ഞാന ലക്ഷണ ഹൈ, ക്യോംകി ജ്ഞാന ആത്മാകാ അസാധാരണ ഗുണ ഹൈ ( – അന്യ ദ്രവ്യോംമേം ജ്ഞാനഗുണ നഹീം ഹൈ). ഇസലിയേ ജ്ഞാനകീ പ്രസിദ്ധികേ ദ്വാരാ ഉസകേ ലക്ഷ്യകീ — ആത്മാകീ — പ്രസിദ്ധി ഹോതീ ഹൈ.
പ്രശ്ന : — ഇസ ലക്ഷണകീ പ്രസിദ്ധിസേ ക്യാ പ്രയോജന ഹൈ ? മാത്ര ലക്ഷ്യ ഹീ പ്രസാധ്യ അര്ഥാത് പ്രസിദ്ധി കരനേ യോഗ്യ ഹൈ. (ഇസലിയേ ലക്ഷണകോ പ്രസിദ്ധി കിയേ ബിനാ മാത്ര ലക്ഷ്യകോ ഹീ — ആത്മാകോ ഹീ — പ്രസിദ്ധ ക്യോം നഹീം കരതേ ?)
(ഉത്തര : — ) ജിസേ ലക്ഷണ അപ്രസിദ്ധ ഹോ ഉസേ (അര്ഥാത് ജോ ലക്ഷണകോ നഹീം ജാനതാ ഐസേ അജ്ഞാനീ ജനകോ) ലക്ഷ്യകീ പ്രസിദ്ധി നഹീം ഹോതീ. ജിസേ ലക്ഷണ പ്രസിദ്ധ ഹോതാ ഹൈ ഉസീകോ ലക്ഷ്യകീ പ്രസിദ്ധി ഹോതീ ഹൈ. (ഇസലിയേ അജ്ഞാനീകോ പഹലേ ലക്ഷണ ബതലാതേ ഹൈം തബ വഹ ലക്ഷ്യകോ ഗ്രഹണ കര സകതാ ഹൈ.)
(പ്രശ്ന : — ) ഐസാ കൌനസാ ലക്ഷ്യ ഹൈ കി ജോ ജ്ഞാനകീ പ്രസിദ്ധികേ ദ്വാരാ ഉസസേ ( – ജ്ഞാനസേ) ഭിന്ന പ്രസിദ്ധ ഹോതാ ഹൈ ?
(ഉത്തര : — ) ജ്ഞാനസേ ഭിന്ന ലക്ഷ്യ നഹീം ഹൈ, ക്യോംകി ജ്ഞാന ഔര ആത്മാമേം ദ്രവ്യപനേസേ അഭേദ ഹൈ.
(പ്രശ്ന : — ) തബ ഫി ര ലക്ഷണ ഔര ലക്ഷ്യകാ വിഭാഗ കിസലിയേ കിയാ ഗയാ ഹൈ ?