କଵଲୀକୃତ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତସୌହିତ୍ଯମନ୍ଥରେଣେଵ ସକଲକାଲମେଵ ମନାଗପ୍ଯଵିଚଲିତାନନ୍ଯସାଧାରଣତଯା ସ୍ଵଭାଵଭୂତେନ
ସ୍ଵଯମନୁଭୂଯମାନେନ ଚେତନାଗୁଣେନ ନିତ୍ଯମେଵାନ୍ତଃପ୍ରକାଶମାନତ୍ଵାତ୍ ଚେତନାଗୁଣଶ୍ଚ; ସ ଖଲୁ
ଭଗଵାନମଲାଲୋକ ଇହୈକଷ୍ଟଂକୋତ୍କୀର୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଜୀଵଃ .
ସ୍ଫୁ ଟତରମଵଗାହ୍ଯ ସ୍ଵଂ ଚ ଚିଚ୍ଛକ୍ତିମାତ୍ରମ୍ .
କଲଯତୁ ପରମାତ୍ମାତ୍ମାନମାତ୍ମନ୍ଯନନ୍ତମ୍ ..୩୫..
ଵ୍ଯକ୍ତତାକେ ପ୍ରତି ଉଦାସୀନରୂପସେ ପ୍ରଦ୍ଯୋତମାନ (ପ୍ରକାଶମାନ) ହୈ, ଇସଲିଯେ ଅଵ୍ଯକ୍ତ ହୈ .୬. ଇସପ୍ରକାର ଛହ ହେତୁଓଂସେ ଅଵ୍ଯକ୍ତତା ସିଦ୍ଧ କୀ ହୈ .
ଇସପ୍ରକାର ରସ, ରୂପ, ଗନ୍ଧ, ସ୍ପର୍ଶ, ଶବ୍ଦ, ସଂସ୍ଥାନ ଔର ଵ୍ଯକ୍ତତାକା ଅଭାଵ ହୋନେ ପର ଭୀ ସ୍ଵସଂଵେଦନକେ ବଲସେ ସ୍ଵଯଂ ସଦା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ହୋନେସେ ଅନୁମାନଗୋଚରମାତ୍ରତାକେ ଅଭାଵକେ କାରଣ (ଜୀଵକୋ) ଅଲିଂଗଗ୍ରହଣ କହା ଜାତା ହୈ .
ଅପନେ ଅନୁଭଵମେଂ ଆନେଵାଲେ ଚେତନାଗୁଣକେ ଦ୍ଵାରା ସଦା ହୀ ଅନ୍ତରଙ୍ଗମେଂ ପ୍ରକାଶମାନ ହୈ, ଇସଲିଯେ (ଜୀଵ) ଚେତନାଗୁଣଵାଲା ହୈ . ଚେତନାଗୁଣ କୈସା ହୈ ? ଜୋ ସମସ୍ତ ଵିପ୍ରତିପତ୍ତିଯୋଂକୋ (ଜୀଵକୋ ଅନ୍ଯ ପ୍ରକାରସେ ମାନନେରୂପ ଝଗଡ଼ୋଂକୋ) ନାଶ କରନେଵାଲା ହୈ, ଜିସନେ ଅପନା ସର୍ଵସ୍ଵ ଭେଦଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵୋଂକୋ ସୌଂପ ଦିଯା ହୈ, ଜୋ ସମସ୍ତ ଲୋକାଲୋକକୋ ଗ୍ରାସୀଭୂତ କରକେ ମାନୋଂ ଅତ୍ଯନ୍ତ ତୃପ୍ତିସେ ଉପଶାନ୍ତ ହୋ ଗଯା ହୋ ଇସପ୍ରକାର (ଅର୍ଥାତ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତ ସ୍ଵରୂପସୌଖ୍ଯସେ ତୃପ୍ତ-ତୃପ୍ତ ହୋନେକେ କାରଣ ସ୍ଵରୂପମେଂସେ ବାହର ନିକଲନେକା ଅନୁଦ୍ଯମୀ ହୋ ଇସପ୍ରକାର) ସର୍ଵ କାଲମେଂ କିଂଚିତ୍ମାତ୍ର ଭୀ ଚଲାଯମାନ ନହୀଂ ହୋତା ଔର ଇସ ତରହ ସଦା ହୀ ଲେଶ ମାତ୍ର ଭୀ ନହୀଂ ଚଲିତ ଐସୀ ଅନ୍ଯଦ୍ରଵ୍ଯସେ ଅସାଧାରଣତା ହୋନେସେ ଜୋ (ଅସାଧାରଣ) ସ୍ଵଭାଵଭୂତ ହୈ
.
— ଐସା ଚୈତନ୍ଯରୂପ ପରମାର୍ଥସ୍ଵରୂପ ଜୀଵ ହୈ . ଜିସକା ପ୍ରକାଶ ନିର୍ମଲ ହୈ ଐସା ଯହ ଭଗଵାନ ଇସ ଲୋକମେଂ ଏକ, ଟଙ୍କୋତ୍କୀର୍ଣ, ଭିନ୍ନ ଜ୍ଯୋତିରୂପ ବିରାଜମାନ ହୈ ..୪୯..
ଅବ ଇସୀ ଅର୍ଥକା କଲଶରୂପ କାଵ୍ଯ କହକର ଐସେ ଆତ୍ମାକେ ଅନୁଭଵକୀ ପ୍ରେରଣା କରତେ ହୈଂ : —
ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — [ଚିତ୍-ଶକ୍ତି -ରିକ୍ତଂ ] ଚିତ୍ଶକ୍ତିସେ ରହିତ [ସକଲମ୍ ଅପି ] ଅନ୍ଯ ସମସ୍ତ ଭାଵୋଂକୋ [ଅହ୍ନାଯ ] ମୂଲସେ [ଵିହାଯ ] ଛୋଡ଼କର [ଚ ] ଔର [ସ୍ଫୁ ଟତରମ୍ ] ପ୍ରଗଟରୂପସେ [ସ୍ଵଂ ଚିତ୍-
୧୦୨