ନିଶ୍ଚଯତଃ କର୍ମକରଣଯୋରଭିନ୍ନତ୍ଵାତ୍ ଯଦ୍ଯେନ କ୍ରିଯତେ ତତ୍ତଦେଵେତି କୃତ୍ଵା, ଯଥା କନକପତ୍ରଂ କନକେନ କ୍ରିଯମାଣଂ କନକମେଵ, ନ ତ୍ଵନ୍ଯତ୍, ତଥା ଜୀଵସ୍ଥାନାନି ବାଦରସୂକ୍ଷ୍ମୈକେନ୍ଦ୍ରିଯଦ୍ଵିତ୍ରିଚତୁଃପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯ- ପର୍ଯାପ୍ତାପର୍ଯାପ୍ତାଭିଧାନାଭିଃ ପୁଦ୍ଗଲମଯୀଭିଃ ନାମକର୍ମପ୍ରକୃତିଭିଃ କ୍ରିଯମାଣାନି ପୁଦ୍ଗଲ ଏଵ, ନ ତୁ ଜୀଵଃ . ନାମକର୍ମପ୍ରକୃତୀନାଂ ପୁଦ୍ଗଲମଯତ୍ଵଂ ଚାଗମପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ଦୃଶ୍ଯମାନଶରୀରାଦିମୂର୍ତକାର୍ଯାନୁମେଯଂ ଚ . ଏଵଂ ଗନ୍ଧରସସ୍ପର୍ଶରୂପଶରୀରସଂସ୍ଥାନସଂହନନାନ୍ଯପି ପୁଦ୍ଗଲମଯନାମକର୍ମପ୍ରକୃତିନିର୍ଵୃତ୍ତତ୍ଵେ ସତି ତଦଵ୍ଯତିରେକା- ଜ୍ଜୀଵସ୍ଥାନୈରେଵୋକ୍ତାନି . ତତୋ ନ ଵର୍ଣାଦଯୋ ଜୀଵ ଇତି ନିଶ୍ଚଯସିଦ୍ଧାନ୍ତଃ .
ତଦେଵ ତତ୍ସ୍ଯାନ୍ନ କଥଂଚନାନ୍ଯତ୍ .
[କରଣଭୂତାଭିଃ ] କରଣସ୍ଵରୂପ ହୋକର [ନିର୍ଵୃତ୍ତାନି ] ରଚିତ [ଜୀଵସ୍ଥାନାନି ] ଜୋ ଜୀଵସ୍ଥାନ
(ଜୀଵସମାସ) ହୈଂ ଵେ [ଜୀଵଃ ] ଜୀଵ [କଥଂ ] କୈସେ [ଭଣ୍ଯତେ ] କହେ ଜା ସକତେ ହୈଂ ?
ଟୀକା : — ନିଶ୍ଚଯନଯସେ କର୍ମ ଔର କରଣକୀ ଅଭିନ୍ନତା ହୋନେସେ, ଜୋ ଜିସସେ କିଯା ଜାତା ହୈ ( – ହୋତା ହୈ) ଵହ ଵହୀ ହୈ — ଯହ ସମଝକର (ନିଶ୍ଚଯ କରକେ), ଜୈସେ ସୁଵର୍ଣପତ୍ର ସୁଵର୍ଣସେ କିଯା ଜାତା ହୋନେସେ ସୁଵର୍ଣ ହୀ ହୈ, ଅନ୍ଯ କୁଛ ନହୀଂ ହୈ, ଇସୀପ୍ରକାର ଜୀଵସ୍ଥାନ ବାଦର, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏକେନ୍ଦ୍ରିଯ, ଦ୍ଵୀନ୍ଦ୍ରିଯ, ତ୍ରୀନ୍ଦ୍ରିଯ, ଚତୁରିନ୍ଦ୍ରିଯ, ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯ, ପର୍ଯାପ୍ତ ଔର ଅପର୍ଯାପ୍ତ ନାମକ ପୁଦ୍ଗଲମଯୀ ନାମକର୍ମକୀ ପ୍ରକୃତିଯୋଂସେ କିଯେ ଜାତେ ହୋନେସେ ପୁଦ୍ଗଲ ହୀ ହୈଂ, ଜୀଵ ନହୀଂ ହୈଂ . ଔର ନାମକର୍ମକୀ ପ୍ରକୃତିଯୋଂକୀ ପୁଦ୍ଗଲମଯତା ତୋ ଆଗମସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୈ ତଥା ଅନୁମାନସେ ଭୀ ଜାନୀ ଜା ସକତୀ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦିଖାଈ ଦେନେଵାଲେ ଶରୀର ଆଦି ତୋ ମୂର୍ତିକ ଭାଵ ହୈଂ ଵେ କର୍ମପ୍ରକୃତିଯୋଂକେ କାର୍ଯ ହୈଂ, ଇସଲିଯେ କର୍ମପ୍ରକୃତିଯାଁ ପୁଦ୍ଗଲମଯ ହୈଂ ଐସା ଅନୁମାନ ହୋ ସକତା ହୈ .
ଇସୀପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ, ରସ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ଶରୀର, ସଂସ୍ଥାନ ଔର ସଂହନନ ଭୀ ପୁଦ୍ଗଲମଯ ନାମକର୍ମକୀ ପ୍ରକୃତିଯୋଂକେ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ ହୋନେସେ ପୁଦ୍ଗଲସେ ଅଭିନ୍ନ ହୈ; ଇସଲିଯେ ମାତ୍ର ଜୀଵସ୍ଥାନୋଂକୋ ପୁଦ୍ଗଲମଯ କହନେ ପର, ଇନ ସବକୋ ଭୀ ପୁଦ୍ଗଲମଯ ହୀ କଥିତ ସମଝନା ଚାହିଯେ .
ଇସଲିଯେ ଵର୍ଣାଦିକ ଜୀଵ ନହୀଂ ହୈଂ ଯହ ନିଶ୍ଚଯନଯକା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହୈ ..୬୫-୬୬..
ଯହାଁ ଇସୀ ଅର୍ଥକା କଲଶରୂପ କାଵ୍ଯ କହତେ ହୈଂ : —
ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — [ଯେନ ] ଜିସ ଵସ୍ତୁସେ [ଅତ୍ର ଯଦ୍ କିଂଚିତ୍ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯତେ ] ଜୋ ଭାଵ ବନେ, [ତତ୍ ] ଵହ ଭାଵ [ତଦ୍ ଏଵ ସ୍ଯାତ୍ ] ଵହ ଵସ୍ତୁ ହୀ ହୈ, [କଥଂଚନ ] କିସୀ ଭୀ ପ୍ରକାର [ ଅନ୍ଯତ୍ ନ ] ଅନ୍ଯ ଵସ୍ତୁ ନହୀଂ ହୈ; [ଇହ ] ଜୈସେ ଜଗତମେଂ [ରୁକ୍ମେଣ ନିର୍ଵୃତ୍ତମ୍ ଅସିକୋଶଂ ] ସ୍ଵର୍ଣନିର୍ମିତ ମ୍ଯାନକୋ [ରୁକ୍ମଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ] ଲୋଗ
୧୨୦