ପଶ୍ଯନ୍ତି ରୁକ୍ମଂ ନ କଥଂଚନାସିମ୍ ..୩୮..
ନିର୍ମାଣମେକସ୍ଯ ହି ପୁଦ୍ଗଲସ୍ଯ .
ଯତଃ ସ ଵିଜ୍ଞାନଘନସ୍ତତୋଽନ୍ଯଃ ..୩୯..
ଭାଵାର୍ଥ : — ଵର୍ଣାଦି ପୁଦ୍ଗଲ-ରଚିତ ହୈଂ, ଇସଲିଯେ ଵେ ପୁଦ୍ଗଲ ହୀ ହୈଂ, ଜୀଵ ନହୀଂ .୩୮. ଅବ ଦୂସରା କଲଶ କହତେ ହୈଂ : —
ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — ଅହୋ ଜ୍ଞାନୀ ଜନୋଂ ! [ଇଦଂ ଵର୍ଣାଦିସାମଗ୍ରଯମ୍ ] ଯେ ଵର୍ଣାଦିକସେ ଲେକର ଗୁଣସ୍ଥାନପର୍ଯଂତ ଭାଵ ହୈଂ ଉନ ସମସ୍ତକୋ [ଏକସ୍ଯ ପୁଦ୍ଗଲସ୍ଯ ହି ନିର୍ମାଣମ୍ ] ଏକ ପୁଦ୍ଗଲକୀ ରଚନା [ଵିଦନ୍ତୁ ] ଜାନୋ; [ତତଃ ] ଇସଲିଯେ [ଇଦଂ ] ଯହ ଭାଵ [ପୁଦ୍ଗଲଃ ଏଵ ଅସ୍ତୁ ] ପୁଦ୍ଗଲ ହୀ ହୋଂ, [ନ ଆତ୍ମା ] ଆତ୍ମା ନ ହୋଂ; [ଯତଃ ] କ୍ଯୋଂକି [ସଃ ଵିଜ୍ଞାନଘନଃ ] ଆତ୍ମା ତୋ ଵିଜ୍ଞାନଘନ ହୈ, ଜ୍ଞାନକା ପୁଂଜ ହୈ, [ତତଃ ] ଇସଲିଯେ [ଅନ୍ଯଃ ] ଵହ ଇନ ଵର୍ଣାଦିକ ଭାଵୋଂସେ ଅନ୍ଯ ହୀ ହୈ .୩୯.
ଅବ, ଯହ କହତେ ହୈଂ କି ଜ୍ଞାନଘନ ଆତ୍ମାକେ ଅତିରିକ୍ତ ଜୋ କୁଛ ହୈ ଉସେ ଜୀଵ କହନା ସୋ ସବ ଵ୍ଯଵହାର ମାତ୍ର ହୈ : —
ଵ୍ଯଵହାରସେ କହୀ ଜୀଵସଂଜ୍ଞା ଦେହକୋ ଶାସ୍ତ୍ରନ ମହୀଂ ..୬୭..
ଗାଥାର୍ଥ : — [ଯେ ] ଜୋ [ପର୍ଯାପ୍ତାପର୍ଯାପ୍ତାଃ ] ପର୍ଯାପ୍ତ, ଅପର୍ଯାପ୍ତ, [ସୂକ୍ଷ୍ମାଃ ବାଦରାଃ ଚ ] ସୂକ୍ଷ୍ମ