ଜତୁପାଦପଵଦ୍ଵଧ୍ଯଘାତକସ୍ଵଭାଵତ୍ଵାଜ୍ଜୀଵନିବଦ୍ଧାଃ ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ନ ପୁନରଵିରୁଦ୍ଧସ୍ଵଭାଵତ୍ଵା- ଭାଵାଜ୍ଜୀଵ ଏଵ . ଅପସ୍ମାରରଯଵଦ୍ଵର୍ଧମାନହୀଯମାନତ୍ଵାଦଧ୍ରୁଵାଃ ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରୋ ଜୀଵ ଏଵ . ଶୀତଦାହଜ୍ଵରାଵେଶଵତ୍ କ୍ରମେଣୋଜ୍ଜୃମ୍ଭମାଣତ୍ଵାଦନିତ୍ଯାଃ ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ନିତ୍ଯୋ ଵିଜ୍ଞାନଘନସ୍ଵଭାଵୋ ଜୀଵ ଏଵ . ବୀଜନିର୍ମୋକ୍ଷକ୍ଷଣକ୍ଷୀଯମାଣଦାରୁଣସ୍ମରସଂସ୍କାରଵତ୍ତ୍ରାତୁମଶକ୍ଯତ୍ଵାଦଶରଣାଃ ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ସଶରଣଃ ସ୍ଵଯଂ ଗୁପ୍ତଃ ସହଜଚିଚ୍ଛକ୍ତିର୍ଜୀଵ ଏଵ . ନିତ୍ଯମେଵାକୁଲସ୍ଵଭାଵତ୍ଵାଦ୍ଦୁଃଖାନି ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ଅଦୁଃଖଂ ନିତ୍ଯମେଵାନାକୁଲସ୍ଵଭାଵୋ ଜୀଵ ଏଵ . ଆଯତ୍ଯାମାକୁଲତ୍ଵୋତ୍ପାଦକସ୍ଯ ପୁଦ୍ଗଲପରିଣାମସ୍ଯ ହେତୁତ୍ଵାଦ୍ଦୁଃଖଫଲାଃ ଖଲ୍ଵାସ୍ରଵାଃ, ଅଦୁଃଖଫଲଃ ସକଲସ୍ଯାପି ପୁଦ୍ଗଲପରିଣାମସ୍ଯାହେତୁତ୍ଵାଜ୍ଜୀଵ ଏଵ . ଇତି ଵିକଲ୍ପାନନ୍ତରମେଵ ଶିଥିଲିତକର୍ମଵିପାକୋ ଵିଘଟିତଘନୌଘଘଟନୋ ଦିଗାଭୋଗ ଇଵ ଅଧ୍ରୁଵ ହୈଂ, [ଅନିତ୍ଯାଃ ] ଅନିତ୍ଯ ହୈଂ [ତଥା ଚ ] ତଥା [ଅଶରଣାଃ ] ଅଶରଣ ହୈଂ, [ଚ ] ଔର ଵେ [ଦୁଃଖାନି ] ଦୁଃଖରୂପ ହୈଂ, [ଦୁଃଖଫଲାଃ ] ଦୁଃଖ ହୀ ଜିନକା ଫଲ ହୈ ଐସେ ହୈଂ, — [ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ] ଐସା ଜାନକର ଜ୍ଞାନୀ [ତେଭ୍ଯଃ ] ଉନସେ [ନିଵର୍ତତେ ] ନିଵୃତ୍ତ ହୋତା ହୈ .
ଟୀକା : — ଵୃକ୍ଷ ଔର ଲାଖକୀ ଭାଁତି ଵଧ୍ଯ-ଘାତକସ୍ଵଭାଵପନା ହୋନେସେ ଆସ୍ରଵ ଜୀଵକେ ସାଥ ବଁଧେ ହୁଏ ହୈଂ; କିନ୍ତୁ ଅଵିରୁଦ୍ଧସ୍ଵଭାଵତ୍ଵକା ଅଭାଵ ହୋନେସେ ଵେ ଜୀଵ ହୀ ନହୀଂ ହୈଂ . [ଲାଖକେ ନିମିତ୍ତସେ ପୀପଲ ଆଦି ଵୃକ୍ଷକା ନାଶ ହୋତା ହୈ . ଲାଖ ଘାତକ ହୈ ଔର ଵୃକ୍ଷ ଵଧ୍ଯ (ଘାତ ହୋନେ ଯୋଗ୍ଯ) ହୈ . ଇସପ୍ରକାର ଲାଖ ଔର ଵୃକ୍ଷକା ସ୍ଵଭାଵ ଏକ-ଦୂସରେସେ ଵିରୁଦ୍ଧ ହୈ, ଇସଲିଯେ ଲାଖ ଵୃକ୍ଷକେ ସାଥ ମାତ୍ର ବଂଧୀ ହୁଈ ହୀ ହୈ; ଲାଖ ସ୍ଵଯଂ ଵୃକ୍ଷ ନହୀଂ ହୈ . ଇସୀପ୍ରକାର ଆସ୍ରଵ ଘାତକ ହୈଂ ଔର ଆତ୍ମା ଵଧ୍ଯ ହୈ . ଇସପ୍ରକାର ଵିରୁଦ୍ଧ ସ୍ଵଭାଵ ହୋନେସେ ଆସ୍ରଵ ସ୍ଵଯଂ ଜୀଵ ନହୀଂ ହୈ . ] ଆସ୍ରଵ ମୃଗୀକେ ଵେଗକୀ ଭାଁତି ବଢ଼ତେ-ଘଟତେ ହୋନେସେ ଅଧ୍ରୁଵ ହୈଂ; ଚୈତନ୍ଯମାତ୍ର ଜୀଵ ହୀ ଧ୍ରୁଵ ହୈ . ଆସ୍ରଵ ଶୀତଦାହଜ୍ଵରକେ ଆଵେଶକୀ ଭାଁତି ଅନୁକ୍ରମସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋତେ ହୈଂ ଇସଲିଏ ଅନିତ୍ଯ ହୈଂ; ଵିଜ୍ଞାନଘନ ଜିସକା ସ୍ଵଭାଵ ହୈ ଐସା ଜୀଵ ହୀ ନିତ୍ଯ ହୈ . ଜୈସେ କାମସେଵନମେଂ ଵୀର୍ଯ ଛୂଟ ଜାତା ହୈ ଉସୀ କ୍ଷଣ ଦାରୁଣ ସଂସ୍କାର ନଷ୍ଟ ହୋ ଜାତା ହୈ, କିସୀସେ ନହୀଂ ରୋକା ଜା ସକତା, ଇସୀପ୍ରକାର କର୍ମୋଦଯ ଛୂଟ ଜାତା ହୈ ଉସୀ କ୍ଷଣ ଆସ୍ରଵ ନାଶକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋ ଜାତେ ହୈଂ, ରୋକେ ନହୀଂ ଜା ସକତେ, ଇସଲିଯେ ଵେ (ଆସ୍ରଵ) ଅଶରଣ ହୈଂ; ସ୍ଵଯଂରକ୍ଷିତ ସହଜଚିତ୍ଶକ୍ତିରୂପ ଜୀଵ ହୀ ଶରଣସହିତ ହୈ . ଆସ୍ରଵ ସଦା ହୀ ଆକୁଲ ସ୍ଵଭାଵଵାଲେ ହୋନେସେ ଦୁଃଖରୂପ ହୈଂ; ସଦା ହୀ ନିରାକୁଲ ସ୍ଵଭାଵଵାଲା ଜୀଵ ହୀ ଅଦୁଃଖରୂପ ଅର୍ଥାତ୍ ସୁଖରୂପ ହୈ . ଆସ୍ରଵ ଆଗାମୀ କାଲମେଂ ଆକୁଲତାକୋ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନେଵାଲେ ଐସେ ପୁଦ୍ଗଲପରିଣାମକେ ହେତୁ ହୋନେସେ ଦୁଃଖଫଲରୂପ (ଦୁଃଖ ଜିସକା ଫଲ ହୈ ଐସେ) ହୈଂ; ଜୀଵ ହୀ ସମସ୍ତ ପୁଦ୍ଗଲପରିଣାମକା ଅହେତୁ ହୋନେସେ ଅଦୁଃଖଫଲ (ଦୁଃଖଫଲରୂପ ନହୀଂ) ହୈ . — ଐସା ଆସ୍ରଵୋଂକା ଔର ଜୀଵକା ଭେଦଜ୍ଞାନ ହୋତେ ହୀ (ତତ୍କାଲ ହୀ) ଜିସମେଂ କର୍ମଵିପାକ ଶିଥିଲ ହୋ ଗଯା ହୈ ଐସା ଵହ ଆତ୍ମା, ଜିସମେଂ