ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਪੁਦ੍ਗਲਕੇ ਪਰਮਾਣੁ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਕਰ੍ਮਰੂਪਸੇ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ . ਉਸ ਕਰ੍ਮਕਾ ਵਿਪਾਕ (ਉਦਯ) ਹੋਨੇ ਪਰ ਉਸਮੇਂ ਜੋ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਸ੍ਵਾਦ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਅਜੀਵ ਹੈ; ਔਰ ਕਰ੍ਮਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇ ਜੀਵ ਵਿਭਾਵਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵੇ ਵਿਭਾਵ ਪਰਿਣਾਮ ਚੇਤਨਕੇ ਵਿਕਾਰ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਜੀਵ ਹੈਂ .
ਯਹਾਁ ਯਹ ਸਮਝਨਾ ਚਾਹਿਯੇ ਕਿ — ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਯਾਁ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕੇ ਪਰਮਾਣੁ ਹੈਂ . ਜੀਵ ਉਪਯੋਗਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ . ਉਸਕੇ ਉਪਯੋਗਕੀ ਐਸੀ ਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਕਰ੍ਮਕਾ ਉਦਯ ਹੋਨੇ ਪਰ ਉਸਕੇ ਉਦਯਕਾ ਜੋ ਸ੍ਵਾਦ ਆਯੇ ਉਸਕੇ ਆਕਾਰ ਉਪਯੋਗਰੂਪ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ . ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਉਸ ਸ੍ਵਾਦਕਾ ਔਰ ਉਪਯੋਗਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਸ੍ਵਾਦਕੋ ਹੀ ਅਪਨਾ ਭਾਵ ਸਮਝਤਾ ਹੈ . ਜਬ ਉਨਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜੀਵਭਾਵਕੋ ਜੀਵ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਔਰ ਅਜੀਵਭਾਵਕੋ ਅਜੀਵ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਤਬ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਕਾ ਅਭਾਵ ਹੋਕਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ ..੮੭..
ਅਬ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿਕੋ ਜੀਵ ਔਰ ਅਜੀਵ ਕਹਾ ਹੈ ਸੋ ਵੇ ਜੀਵ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਔਰ ਅਜੀਵ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਕੌਨ ਹੈਂ ? ਉਸਕਾ ਉਤ੍ਤਰ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਂ ] ਜੋ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, [ਯੋਗਃ ] ਯੋਗ, [ਅਵਿਰਤਿਃ ] ਅਵਿਰਤਿ ਔਰ [ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ] ਅਜ੍ਞਾਨ [ਅਜੀਵਃ ] ਅਜੀਵ ਹੈ ਸੋ ਤੋ [ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮ ] ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮ ਹੈ; [ਚ ] ਔਰ ਜੋ [ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ] ਅਜ੍ਞਾਨ, [ਅਵਿਰਤਿਃ ] ਅਵਿਰਤਿ ਔਰ [ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਂ ] ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ [ਜੀਵਃ ] ਜੀਵ ਹੈ [ਤੁ ] ਵਹ ਤੋ [ਉਪਯੋਗਃ ] ਉਪਯੋਗ ਹੈ .
੧੬੨