ਸ੍ਫ ਟਿਕਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾਯਾ ਇਵ ਪਰਤੋਪਿ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਃ . ਯਥਾ ਹਿ ਸ੍ਫ ਟਿਕਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾਯਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪ- ਪਰਿਣਾਮਸਮਰ੍ਥਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨੀਲਹਰਿਤਪੀਤਤਮਾਲਕਦਲੀਕਾਂਚਨਪਾਤ੍ਰੋਪਾਸ਼੍ਰਯਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਨੀਲੋ ਹਰਿਤਃ ਪੀਤ ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰੋ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਃ, ਤਥੋਪਯੋਗਸ੍ਯਾਨਾਦਿਮਿਥ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਜ੍ਞਾਨਾਵਿਰਤਿਸ੍ਵਭਾਵ- ਵਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਭੂਤਮੋਹਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਜ੍ਞਾਨਮਵਿਰਤਿਰਿਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰੋ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਵ੍ਯਃ .
ਪਰਕੇ ਕਾਰਣ ( – ਪਰਕੀ ਉਪਾਧਿਸੇ) ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਹੈ . ਇਸੀ ਬਾਤਕੋ ਸ੍ਪਸ਼੍ਟ ਕਰਤੇ ਹੈਂ : — ਜੈਸੇ ਸ੍ਫ ਟਿਕਕੀ ਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾਕੀ ਸ੍ਵਰੂਪ-ਪਰਿਣਮਨਮੇਂ (ਅਪਨੇ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਤਾਰੂਪ ਸ੍ਵਰੂਪਸੇ ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਨੇਮੇਂ) ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ, ਕਦਾਚਿਤ੍ (ਸ੍ਫ ਟਿਕਕੋ) ਕਾਲੇ, ਹਰੇ ਔਰ ਪੀਲੇ ਐਸੇ ਤਮਾਲ, ਕੇਲ ਔਰ ਸੋਨੇਕੇ ਪਾਤ੍ਰਰੂਪੀ ਆਧਾਰਕਾ ਸਂਯੋਗ ਹੋਨੇਸੇ, ਸ੍ਫ ਟਿਕਕੀ ਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾਕਾ, ਕਾਲਾ, ਹਰਾ ਔਰ ਪੀਲਾ ਐਸੇ ਤੀਨ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਹੈ, ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ (ਆਤ੍ਮਾਕੋ) ਅਨਾਦਿਸੇ ਮਿਥ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨ, ਅਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਅਵਿਰਤਿ ਜਿਸਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ ਐਸੇ ਅਨ੍ਯ-ਵਸ੍ਤੁਭੂਤ ਮੋਹਕਾ ਸਂਯੋਗ ਹੋਨੇਸੇ, ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਉਪਯੋਗਕਾ, ਮਿਥ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨ, ਅਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਅਵਿਰਤਿ ਐਸੇ ਤੀਨ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਸਮਝਨਾ ਚਾਹਿਯੇ
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਉਪਯੋਗਮੇਂ ਯਹ ਤੀਨ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਅਨਾਦਿ ਕਰ੍ਮਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇ ਹੈ . ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਹਲੇ ਯਹ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਹੀ ਥਾ ਔਰ ਅਬ ਇਸਮੇਂ ਨਯਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ . ਯਦਿ ਐਸਾ ਹੋ ਤੋ ਸਿਦ੍ਧੋਂਕੋ ਭੀ ਨਯਾ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਹੋਨਾ ਚਾਹਿਯੇ . ਕਿਨ੍ਤੁ ਐਸਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ . ਇਸਲਿਯੇ ਯਹ ਸਮਝਨਾ ਚਾਹਿਯੇ ਕਿ ਵਹ ਅਨਾਦਿਸੇ ਹੈ ..੮੯..
ਅਬ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਤੀਨ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰਕਾ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵ ਬਤਲਾਤੇ ਹੈਂ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਏਤੇਸ਼ੁ ਚ ] ਅਨਾਦਿਸੇ ਯੇ ਤੀਨ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰ ਹੋਨੇਸੇ [ਉਪਯੋਗਃ ] ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਉਪਯੋਗ — [ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ] ਯਦ੍ਯਪਿ (ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਯਸੇ) ਸ਼ੁਦ੍ਧ, [ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ ] ਨਿਰਂਜਨ [ਭਾਵਃ ] (ਏਕ)
੧੬੪