ਇਤਿ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਰੂਪੇਣ ਦ੍ਵਿਪਾਤ੍ਰੀਭੂਤਮੇਕਪਾਤ੍ਰੀਭੂਯ ਕਰ੍ਮ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ .
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦਮ੍ਰੁਤਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰਿਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਸਮਯਸਾਰਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤੌ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਪ੍ਰਰੂਪਕਃ ਤ੍ਰੁਤੀਯੋਙ੍ਕਃ .. [ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿਃ ਭਰੇਣ ਪ੍ਰੋਜ੍ਜਜ੍ਰੁਮ੍ਭੇ ] ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁਈ . ਵਹ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ [ਕ ਵਲਿਤਤਮਃ ] ਜਿਸਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨਰੂਪੀ ਅਂਧਕਾਰਕਾ ਗ੍ਰਾਸ ਕ ਰ ਲਿਯਾ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜਿਸਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨਰੂਪ ਅਂਧਕਾਰਕਾ ਨਾਸ਼ ਕ ਰ ਦਿਯਾ ਹੈ, [ਹੇਲਾ-ਉਨ੍ਮਿਲਤ੍ ] ਜੋ ਲੀਲਾਮਾਤ੍ਰਸੇ ( – ਸਹਜ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਥਸੇ) ਵਿਕ ਸਿਤ ਹੋਤੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਔਰ [ਪਰਮਕ ਲਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਆਰਬ੍ਧਕੇਲਿ ] ਜਿਸਨੇ ਪਰਮ ਕ ਲਾ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਕੇ ਸਾਥ ਕ੍ਰੀੜਾ ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭ ਕੀ ਹੈ (ਜਬ ਤਕ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਛਦ੍ਮਸ੍ਥ ਹੈ ਤਬ ਤਕ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ ਕੇ ਵਲਜ੍ਞਾਨਕੇ ਸਾਥ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਯਕੇ ਬਲਸੇ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕ ਰਤੀ ਹੈ, ਕੇ ਵਲਜ੍ਞਾਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਹੋਤੀ ਹੈ .)
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆਪਕੋ (ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿਕੋ) ਪ੍ਰਤਿਬਨ੍ਧਕ ਕਰ੍ਮ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ ਭੇਦਰੂਪ ਹੋਕਰ ਨਾਚਤਾ ਥਾ ਔਰ ਜ੍ਞਾਨਕੋ ਭੁਲਾ ਦੇਤਾ ਥਾ ਉਸੇ ਅਪਨੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸੇ ਉਖਾੜਕਰ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁਈ . ਵਹ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ ਅਥਵਾ ਜ੍ਞਾਨਕਲਾ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਰੂਪ ਪਰਮਕਲਾਕਾ ਅਂਸ਼ ਹੈ ਤਥਾ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਕੇ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣ ਸ੍ਵਰੂਪਕੋ ਵਹ ਜਾਨਤੀ ਹੈ ਔਰ ਉਸ ਓਰ ਪ੍ਰਗਤਿ ਕਰਤੀ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਯਹ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿਨੇ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਕੇ ਸਾਥ ਕ੍ਰੀੜਾ ਪ੍ਰਾਰਂਭ ਕੀ ਹੈ’ . ਜ੍ਞਾਨਕਲਾ ਸਹਜਰੂਪਸੇ ਵਿਕਾਸਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤੀ ਜਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਅਨ੍ਤਮੇਂ ਪਰਮਕਲਾ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ .੧੧੨.
ਟੀਕਾ : — ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪਰੂਪਸੇ ਦੋ ਪਾਤ੍ਰੋਂਕੇ ਰੂਪਮੇਂ ਨਾਚਨੇਵਾਲਾ ਕਰ੍ਮ ਏਕ ਪਾਤ੍ਰਰੂਪ ਹੋਕਰ (ਰਂਗਭੂਮਿਮੇਂਸੇ) ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਯਾ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਯਦ੍ਯਪਿ ਕਰ੍ਮ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਯਾ ਏਕ ਹੀ ਹੈ ਤਥਾਪਿ ਉਸਨੇ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪਰੂਪ ਦੋ ਪਾਤ੍ਰੋਂਕਾ ਸ੍ਵਾਂਗ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਰਂਗਭੂਮਿਮੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਿਯਾ ਥਾ . ਜਬ ਉਸੇ ਜ੍ਞਾਨਨੇ ਯਥਾਰ੍ਥਤਯਾ ਏਕ ਜਾਨ ਲਿਯਾ ਤਬ ਵਹ ਏਕ ਪਾਤ੍ਰਰੂਪ ਹੋਕਰ ਰਂਗਭੂਮਿਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਯਾ, ਔਰ ਨ੍ਰੁਤ੍ਯ ਕਰਨਾ ਬਨ੍ਦ ਕਰ ਦਿਯਾ .
ਪੁਣ੍ਯ ਰੁ ਪਾਪ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਭਾਵਨਿ ਬਨ੍ਧ ਭਯੇ ਸੁਖਦੁਃਖਕਰਾ ਰੇ .
ਬਨ੍ਧਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈਂ ਦੋਊ ਰੂਪ, ਇਨ੍ਹੇਂ ਤਜਿ ਜਿਨਮੁਨਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਪਧਾਰੇ ..
ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰਕੀ (ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਤ੍ਕੁਨ੍ਦਕੁਨ੍ਦਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਪ੍ਰਣੀਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰ ਪਰਮਾਗਮਕੀ) ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਅਮ੍ਰੁਤਚਨ੍ਦ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਵਿਰਚਿਤ ਆਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿ ਨਾਮਕ ਟੀਕਾਮੇਂ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪਕਾ ਪ੍ਰਰੂਪਕ ਤੀਸਰਾ ਅਙ੍ਕ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੁਆ .
੨੬੦ਸਮਯਸਾਰ