ਸ਼ਕ੍ਤਿਕੋ ਬਾਰਮ੍ਬਾਰ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਕਰਤਾ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਪਰਿਣਤਿਕੋ ਸ੍ਵਰੂਪਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਬਾਰਮ੍ਬਾਰ ਉਨ੍ਮੁਖ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ
ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਸਕਲ ਪਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਕੋ ਉਖਾੜ ਕਰਕੇ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਤਾ ਹੈ .
‘ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ’ ਔਰ ‘ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ’ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ : — ਜੋ ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਣਾਮ ਇਚ੍ਛਾ ਸਹਿਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੈਂ ਔਰ ਜੋ ਇਚ੍ਛਾ ਰਹਿਤ — ਪਰਨਿਮਿਤ੍ਤਕੀ ਬਲਵਤ੍ਤਾਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਸੋ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੈਂ . ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਜੋ ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਣਾਮ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਵੇ ਸਭੀ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੀ ਹੈਂ; ਸਵਿਕਲ੍ਪ ਦਸ਼ਾਮੇਂ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਣਾਮ ਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਜ੍ਞਾਤ ਤੋ ਹੈਂ ਤਥਾਪਿ ਵੇ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੈਂ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਇਚ੍ਛਾਕੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ .
(ਪਣ੍ਡਿਤ ਰਾਜਮਲਜੀਨੇ ਇਸ ਕਲਸ਼ਕੀ ਟੀਕਾ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ‘ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ’ ਔਰ ‘ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ’ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਯਾ ਹੈ : — ਜੋ ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਣਾਮ ਮਨਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ, ਬਾਹ੍ਯ ਵਿਸ਼ਯੋਂਕਾ ਅਵਲਮ੍ਬਨ ਲੇਕਰ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਹੁਏ ਜੀਵਕੋ ਸ੍ਵਯਂਕੋ ਜ੍ਞਾਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਤਥਾ ਦੂਸਰੋਂਕੋ ਭੀ ਅਨੁਮਾਨਸੇ ਜ੍ਞਾਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਵੇ ਪਰਿਣਾਮ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੈਂ; ਔਰ ਜੋ ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਣਾਮ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ-ਮਨਕੇ ਵ੍ਯਾਪਾਰਕੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਮਾਤ੍ਰ ਮੋਹੋਦਯਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਤਥਾ ਜੀਵਕੋ ਜ੍ਞਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਵੇ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਹੈਂ . ਇਨ ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕ ਪਰਿਣਾਮੋਂਕੋ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਜ੍ਞਾਨੀ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਔਰ ਉਨਕੇ ਅਵਿਨਾਭਾਵੀ ਚਿਹ੍ਨੋਂਸੇ ਵੇ ਅਨੁਮਾਨਸੇ ਭੀ ਜ੍ਞਾਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ .) .੧੧੬.
ਅਬ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਕੀ ਆਸ਼ਂਕਾਕਾ ਸ਼੍ਲੋਕ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — ‘[ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਮ੍ ਏਵ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਤ੍ਯਯਸਂਤਤੌ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ] ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਸਮਸ੍ਤ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਕੀ ਸਨ੍ਤਤਿ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ [ਕੁਤਃ ] ਯਹ ਕ੍ਯੋਂ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ [ਜ੍ਞਾਨੀ ] ਜ੍ਞਾਨੀ [ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ] ਸਦਾ ਹੀ [ਨਿਰਾਸ੍ਰਵਃ ] ਨਿਰਾਸ੍ਰਵ ਹੈ ?’ — [ਇਤਿ ਚੇਤ੍ ਮਤਿਃ ] ਯਦਿ ਤੇਰੀ ਯਹ ਮਤਿ (ਆਸ਼ਂਕਾ) ਹੈ ਤੋ ਅਬ ਉਸਕਾ ਉਤ੍ਤਰ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ .੧੧੭.
ਅਬ, ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਆਸ਼ਂਕਾਕੇ ਸਮਾਧਾਨਾਰ੍ਥ ਗਾਥਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —