Swami Kartikeyanupreksha-Gujarati (Devanagari transliteration). Gatha: 282-283.

< Previous Page   Next Page >


Page 151 of 297
PDF/HTML Page 175 of 321

 

लोकानुप्रेक्षा ]

[ १५१
कः न वशः स्त्रीजने कस्य न मदनेन खण्डितः मानः
कः इन्द्रियैः न जितः कः न कषायैः संतप्तः ।।२८१।।

अर्थःआ लोकमां स्त्रीजनने वश कोण नथी? कामथी जेनुं अंतःकरण खंडित नथी थयुं एवो कोण छे? इन्द्रियोथी जे नथी जिताई गयो एवो कोण छे? तथा कषायोथी जे नथी तप्तायमान थयो एवो कोण छे?

भावार्थःविषय-कषायने वश सर्व लोक छे पण तत्त्वनी भावना करवावाळा कोई विरला छे.

हवे कहे छे केजे तत्त्वज्ञानी सर्व परिग्रहनो त्यागी थाय छे ते स्त्री आदिने वश थतो नथीः

सो ण वसो इत्थिजणे सो ण जिओ इंदिएहिं मोहेण
जो ण य गिह्णदि गंथं अब्भंतर-बाहिरं सव्वं ।।२८२।।
सः न वशः स्त्रीजने सः न जितः इन्द्रियैः मोहेन
यः न च गृह्णाति ग्रन्थं आभ्यन्तरबाह्यं सर्वम् ।।२८२।।

अर्थःजे पुरुष तत्त्वनुं स्वरूप जाणी बाह्य-अभ्यंतर सर्व परिग्रहने ग्रहण करतो नथी ते पुरुष स्त्रीजनने वश थतो नथी, ते ज पुरुष इन्द्रियोथी जिताई जतो नथी तथा ते ज पुरुष मोहकर्म जे मिथ्यात्वकर्म तेनाथी जितातो नथी.

भावार्थःसंसारनुं बंधन परिग्रह छे. जे सर्व परिग्रहने छोडे ते ज स्त्री-इन्द्रिय-कषायादिने वशीभूत थतो नथी. सर्वत्यागी थई शरीरनुं पण ममत्व न राखे तो ते निजस्वरूपमां ज लीन थाय छे.

हवे लोकानुप्रेक्षाना चिंतवननुं माहात्म्य प्रगट करे छेः

एवं लोयसहावं जो झायदि उवसमेक्कसब्भावो
सो खविय कम्मपुंजं तस्सेव सिहामणी होदि ।।२८३।।
एवं लोकस्वभावं यः ध्यायति उपशमैकसद्भावः
सः क्षपयित्वा कर्मपुञ्जं तस्य एव शिखामणिः भवति ।।२८३।।