यत् जानाति जीवः इन्द्रियव्यापारकायचेष्टाभिः ।
तत् अनुमानं भण्यते तमपि नयं बहुविधं जानीहि ।।२६७।।
artha — indriyonA vyApAr ane kAyanI cheShTAothI sharIramAn
jIvane je jANe chhe tene anumAnapramAN kahe chhe. te anumAnagnAn paN
nay chhe ane te anek prakAranA chhe.
bhAvArtha — pahelAn shrutagnAnanA vikalpone nay kahyA hatA, ahIn
anumAnanun svarUp kahyun ke, sharIramAn rahelo jIv pratyakSha grahaNamAn Avato
nathI. tethI sparshan, svAdan, vANI, sUnghavun, sAmbhaLavun, dekhavun vagere
(indriyonA vyApAr) tathA gaman-AgamanAdi kAyAnI cheShTAothI
jANavAmAn Ave chhe ke ‘sharIramAn jIv chhe’. A anumAnagnAn chhe, kAraN
ke sAdhanathI sAdhyanun gnAn thAy tene anumAn kahe chhe ane te paN nay
ja chhe. tene parokShapramANanA bhedomAn kahyun chhe paN te paramArthathI nay ja
chhe. te anumAn svArtha-paramArthanA bhedathI tathA hetu-chihnanA bhedathI anek
prakAranun kahyun chhe.
have nayonA bhedone kahe chhe —
सो संगहेण एक्को दुविहो वि य दव्वपज्जएहिंतो ।
तेसिं च विसेसादो णइगमपहुदी हवे णाणं ।।२६८।।
सः संग्रहेन एकः द्विविधः अपि च द्रव्यपर्यायाभ्याम् ।
तयोः च विशेषात् नैगमप्रभृतिः भवेत् ज्ञानं ।।२६८।।
artha — te nay sangrahapaNAthI arthAt sAmAnyapaNe to ek chhe.
dravyArthik ane paryAyArthik bhedathI be prakAranA chhe. tathA visheShatAthI e
bannenA bhedothI naigamanay AdithI laIne chhe te nay chhe, ane te gnAn
ja chhe.
have dravyArthikanayanun svarUp kahe chhe —
जो साहदि सामण्णं अविणाभूदं विसेसरूवेहिं ।
णाणाजुत्तिबलादो दव्वत्थो सो णओ होदि ।।२६९।।
lokAnuprekShA ]
[ 143