: 156 : : ātmadharma : 91
vyayane oḷaṅgī gayun. piṇḍanā nāsh vagar ane ghaḍānī utpatti vagar māṭīnī dhuravatā shemān raheshe? pariṇām vagar
pariṇāmī sābit ja nahi thāy. utpād–vyay vagar dhuravane nakkī koṇ karashe? dhurav pote dhuravane nakkī nathī karatun
paṇ navī paryāyano utpād ane jūnī paryāyano vyay te vaḍe dhurav nakkī thāy chhe.
‘ātmā ekalo kūṭastha–dhurav chhe’ em koī kahe, to tene paṇ–‘pahelānn ātmāne kūṭastha nahoto mānyo paṇ
pariṇāmī mānyo hato’–te mānyatāno nāsh thayo, ne ‘ātmā kūṭastha chhe’ evī mānyatāno utpād thayo; e rīte kūṭastha
mānanāramān potāmān ja utpād–vyay āvī gayā. evā utpād–vyay vagar kūṭastha mānanāro ja siddha nahi thāy.
koī kahe ke āpaṇe to ekalun dhurav ja rākhavun chhe, utpād–vyay nathī joītā, to te ekalā dhuravane ja prāpta
karavā janārane, utpād–vyay vagaranī dhuravatā ja nahi rahe, athavā to kṣhaṇik utpād vyay pote ja dhurav thaī jashe.
jo ek vastu dhurav na rahe to jagatanī koī vastu dhurav na rahe. athavā rāg–dveṣh vagere je kṣhaṇik vikalpa chhe te
paṇ dhurav ja thaī jashe, eṭale kṣhaṇe kṣhaṇe thatā vikalpo te ja dravya thaī jashe, e moṭo doṣh āve chhe.
vastu ekānt nitya nathī paṇ vastu anekānt svarūp chhe. vastu nitya–anityarūp, ek–anekarūp evā anekānt
svarūpavāḷī chhe. vastumān jo navī paryāyano utpād ane jūnī paryāyano vyay nahi thāy to tenī anityatā anekatā
ja sābit nahi thāy. athavā kṣhaṇik utpād–vyay pote ja dhurav thaī jashe, eṭale samay samayanun dravya bhinna bhinna ja
ṭharashe ane vastune sarvathā anekatā ja thaī jashe. em thatān vastunī saḷaṅg ekatā–nityatā siddha nahi thāy. māṭe
anekāntamay vastumān dhuravapaṇun navā bhāvanī utpatti sahit tem ja jūnā bhāvanā nāsh sahit ja chhe–em mānavun.
pahelānnnī paryāyano vyay, pachhīnī paryāyano utpād ane saḷaṅg joḍāṇ apekṣhāe dhuravatā–e traṇe sāthe dravya
avinābhāvī chhe, evun dravya abādhitapaṇe utpād–vyay–dhuravarūp (trilakṣhaṇarūp) chihnavāḷun chhe–em avashya sammat karavun.
vyākhyān pachhī–
ahīn utpādamān navā bhāvanī utpatti karavī chhe tethī temān ‘sargane shodhanār’ em bhāṣhā vāparī chhe.
vyayamān vartamānabhāvano nāsh chhe tethī temān ‘sanhārane ārambhanār’ em bhāṣhā vāparī chhe. ane–
dhuravamān je chhe tenī sthitinī vāt chhe tethī ‘sthiti prāpta karavā janār’ em bhāṣhā vāparī chhe.–e rīte
traṇe bolanī shailīmān pher pāḍayo chhe.
* * * * *
kāratak vad amāsanā roj svādhyāy hovāthī savāre pravachanasāranun vyākhyān bandh hatun.–
māgashar sud 1: ravivār (pravachanasār gāthā 100mīno sār)
darek padārthamān ekek samayamān utpād–vyay ne dhurav chhe. jo te traṇene sāthe na māno to temān doṣh āve chhe;
te doṣh batāvīne utpād–vyay–dhuravanun avinābhāvīpaṇun ā gāthāmān draḍh karyun chhe.
[1] jo ekalo utpād ja māno to–
(1) jūnī paryāyanā vyay vagar navī paryāyanī utpatti thashe nahi athavā
(2) dhuravanā ādhār vagar asatnī utpatti thashe. māṭe ek samayamān utpād–vyay–dhurav traṇe sāthe hoy
to ja utpād thāy.
[2] jo ekalā vyayane ja māno to–
(1) navī paryāyanā utpād vagar jūnī paryāyano vyay ja nahi thāy athavā
(2) dhuravapaṇun rahyā vagar ja vyay thashe to satno ja nāsh thaī jashe. māṭe ek samayamān utpād–vyay–
dhurav traṇe sāthe hoy to ja vyay siddha thāy.
[3] utpād–vyay vagar ekalā dhuravane ja māno to–
(1) utpād–vyayarūp vyatirek vagar dhuravapaṇun ja nahi rahe, athavā
(2) ek ansh chhe te ja ākhun dravya thaī jashe. māṭe utpād–vyay–dhurav traṇe ek samayamān sāthe hoy to
ja dhuravapaṇun rahī shake.
māṭīmān ghaḍo vagere koī ek paryāyanā utpād vagar ane piṇḍ vagere koī ek pūrva paryāyanā vyay