૨૫૫
હૈ. અપૂર્વ રુચિ હો તો. પરન્તુ ઉસે વર્તમાનમેં કોઈ સંતુષ્ટતા હો જાય, ઐસા વહ નિર્ણય નહીં હૈ. વર્તમાન સંતોષ કબ આવે? સ્વભાવકો પહિચાનકર નિર્ણય હો તો. બાકી રુચિ હોતી હૈ ઉસે. અંતરમેં-સે અપૂર્વ રુચિ હોતી હૈ કિ માર્ગ યહી હૈ. યહ પુરુષાર્થ કરને પર હી છૂટકારા હૈ ઔર યહી કરના હૈ. ઐસી રુચિ હોતી હૈ.
મુમુક્ષુઃ- ... ઐસા પુદગલ ઔર અમૂર્ત ઐસા જીવ, ઉસકા સંયોગ કૈસા હૈ?
સમાધાનઃ- અનાદિકા હૈ. રૂપી ઔર અરૂપી. આતા હૈ ન? ગ્રહે અરૂપી રૂપીને એ અચરજની વાત. આત્મા તો અરૂપી હૈ. યે તો રૂપી હૈ. પરન્તુ વિભાવપર્યાય ઐસી હોતી હૈ કિ જિસ કારણ રૂપી ઔર અરૂપીકા સમ્બન્ધ હોતા હૈ. ઐસા વસ્તુકા સ્વભાવ હૈ. દોનોં વિરોધી સ્વભાવ હોને પર ભી અનાદિકા ઉસકા સમ્બન્ધ હૈ. વિરૂદ્ધ સ્વભાવ હોને પર ભી અનાદિ-સે ઉસકા સમ્બન્ધ ચલા આ રહા હૈ. ઉસે વિભાવિક ભાવકે કારણ વહ સમ્બન્ધ હોતા હૈ.
મુમુક્ષુઃ- ઉસે કમ કરનેકે લિયે કુછ...?
સમાધાનઃ- અનાદિકા વહ હૈ.
મુમુક્ષુઃ- ઉસે કમ કૈસે કરના? અભાવ કૈસે કરના?
સમાધાનઃ- ઉસકા ઉપાય યહ હૈ કિ સ્વયં અપને સ્વભાવકો પહચાનના, તો વહ સમ્બન્ધ છૂટે. અપને સ્વભાવ તરફ જાય, અરૂપીકો ગ્રહણ કરે ઔર રૂપી તરફકી દૃષ્ટિ, રૂપી તરફ જો એકત્વબુદ્ધિ હો રહી હૈ ઉસે તોડ દે ઔર અરૂપી જો ચૈતન્યસ્વભાવ હૈ, ઉસ ઓર ઉસકી પ્રીતિ, ઉસકી રુચિ હો તબ હો.
ગુરુદેવ તો બારંબાર કહતે થે કિ તૂ ભિન્ન હૈ, યહ શરીર ભિન્ન હૈ, યે વિભાવ તેરા સ્વભાવ નહીં હૈ, તૂ અન્દર શાશ્વત હૈ. કોઈ ભેદભાવ ભી તેરા મૂલ સ્વરૂપ નહીં હૈ. ઐસા બારંબાર કહતે થે. ઉનકા ઉપદેશ તો અન્દર જમાવટ હો જાય ઐસા ઉપદેશ થા, પરન્તુ પરિણતિ તો સ્વયંકો પલટની હૈ, પુરુષાર્થ સ્વયંકો કરના હૈ. સ્વયં દિશા ન બદલે તો ક્યા હો? દિશા બાહ્ય દૃષ્ટિ વહ સ્વયં હી રખતા હૈ. અન્દર અપૂર્વતા લગે, રુચિ કરે તો ભી પરિણતિ તો સ્વયંકો પલટની હૈ. સ્વયંકો હી કરના પડતા હૈ.
મુમુક્ષુઃ- રુચિ તો સ્વયં કરે, ફિર ભી પરિણતિ પલટે નહીં તો રુચિ...? સમાધાનઃ- ઉસે અપની મન્દતા હૈ. રુચિકી મન્દતા. ઉગ્ર રુચિ હો તો પરિણતિ પલટે બિના રહે નહીં. પરન્તુ રુચિકી મન્દતા હૈ. ઐસી રુચિ હો કિ બાહરમેં ઉસે કહીં ચૈન પડે નહીં. ઐસી રુચિ અન્દર ઉગ્ર હો તો સ્વયં પુરુષાર્થ કિયે બિના નહીં રહતા.