केवळज्ञानादि अनंत गुणरत्नोथी पूर्ण एवा, मुक्तिरूपी समुद्रकिनाराना नगरमां
पहोंची जाय छे. आ प्रमाणे संवरमां रहेला गुणोना चिंतवनरूप १संवर - अनुप्रेक्षा
जाणवी. ८.
हवे, निर्जरा – अनुप्रेक्षानुं प्रतिपादन करे छेः — जेम कोई मनुष्यने अजीर्ण दोषने
लीधे मळसंचय थवाथी, ते माणस आहारनो त्याग करीने मळने पकावनार अने जठराग्नि
वधारनार एवी हरडे वगेरे दवा ले छे अने तेनाथी मळ पाकी जवाथी गळी जतां – खरी
जतां ते सुखी थाय छे; तेम आ भव्य जीव पण अजीर्ण उत्पन्न करनार आहार समान
मिथ्यात्व - रागादि अज्ञानभावथी कर्मरूपी मळनो संचय थतां, मिथ्यात्व - रागादि छोडीने
परम औषध समान एवुं जे, जीवन – मरण, लाभ – अलाभ, सुख – दुःख आदिमां
समभावनुं प्रतिपादन करनारुं, कर्मरूपी मळने पचावनारुं, शुद्ध ध्यानरूपी अग्निने
प्रज्वलित करनारुं, जिनवचनरूपी औषध, तेनुं सेवन करे छे अने तेनाथी कर्मरूपी मळ
गळी जतां – निर्जरी जतां ते सुखी थाय छे. विशेष — जेम कोई बुद्धिमान मनुष्य अजीर्णना
समये पोताने जे दुःख थयुं हतुं तेने अजीर्ण मटी जवा छतां पण भूली जतो नथी अने
अजीर्ण उत्पन्न करनार आहारनो त्याग करे छे अने तेथी ते सदा सुखी रहे छे; तेम
विवेकी जीव पण ‘आर्ता नरा धर्मपरा भवन्ति । (दुःखी मनुष्य धर्ममां तत्पर थाय छे)’ ए
गुणरत्नपूर्णमुक्तिवेलापत्तनं प्राप्नोतीति । एवं संवरगतगुणानुचिन्तनं संवरानुप्रेक्षा ज्ञातव्या ।।८।।
अथ निर्जरानुप्रेक्षा प्रतिपादयति । यथा कोप्यजीर्णदोषेण मलसञ्चये जाते सत्याहारं
त्यक्त्वा किमपि हरीतक्यादिकं मलपाचकमग्निदीपकं चौषधं गृह्णाति । तेन च मलपाकेन
मलानां पातने गलने निर्जरणे सति सुखी भवति । तथायं भव्य जीवोऽप्य-
जीर्णजनकाहारस्थानीयमिथ्यात्वरागाद्यज्ञानभावेन कर्ममलसञ्चये सति मिथ्यात्वरागादिकं
त्यक्त्वा परमौषधस्थानीयं जीवितमरणलाभालाभसुखदुःखादिसमभावनाप्रतिपादकं कर्ममल-
पाचकं शुद्धध्यानाग्निदीपकं च जिनवचनौषधं सेवते । तेन च कर्ममलानां गलने निर्जरणे सति
सुखी भवति । किञ्च – यथा कोऽपि धीमानजीर्णकाले यद्दुखं जातं तदजीर्णे गतेऽपि न
विस्मरति ततश्चाजीर्णजनकाहारं परिहरति तेन च सर्वदैव सुखी भवति । तथा विवेकिजनोऽपि
‘आर्ता नरा धर्मपरा भवन्ति’ इति वचनाद्दुःखोत्पत्तिकाले ये धर्मपरिणामा जायन्ते तान्
१. संवर चतुर्थ गुणस्थानथी शरू थाय छे अने चौदमा गुणस्थानने पहेले समये संवर पूर्ण थई जाय
छे, माटे चतुर्थ गुणस्थानथी भूमिका अनुसार निज शुद्धात्मसंवित्तिनुं बळ हर समये होय छे, एम
समजवुं.
१२८ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह