छे. सोळ भावनाओमां परमागमनी भाषाथी ‘‘मूढत्रयं मदाश्चाष्टौ तथानायतनानि षट् ।
अष्टौ शंकादयश्चेति द्रग्दोषाः पञ्चविंशतिः ।। (अर्थः — त्रण१ मूढता, आठ मद, छ
अनायतन अने आठ शंकादि दोष — ए पचीस सम्यग्दर्शना दोष छे.)’’ ए श्लोकमां
कहेल पचीस मळरहित (सम्यक्त्वभावना) अने अध्यात्मभाषाथी निज शुद्धात्मा
उपादेय छे एवी रुचिरूप सम्यक्त्वनी भावना ज मुख्य छे, एम जाणवुं.
शंकाः — सम्यग्द्रष्टि जीवने तो पुण्य – पाप बन्ने हेय छे, तो ते पुण्य केम करे?
त्यां युक्ति सहित समाधान आपे छे — जेम कोई मनुष्य बीजा देशमां रहेती (पोतानी)
मनोहर स्त्रीनी पासेथी आवेल मनुष्योने ते अर्थे दान आपे छे अने सन्मान वगेरे करे छे,
तेम सम्यग्द्रष्टि पण उपादेयरूपे निज शुद्धात्मानी ज भावना करे छे अने ज्यारे
चारित्रमोहना उदयथी तेमां (शुद्धात्मानी भावना करवामां) असमर्थ होय छे; त्यारे निर्दोष
परमात्मस्वरूप अर्हंत अने सिद्धोनी तथा तेमना आराधक आचार्य, उपाध्याय अने
साधुओनी, परमात्मपदनी प्राप्ति माटे अने विषय – कषायोथी बचवा माटे, दान - पूजा
वगेरेथी अथवा गुणोनी स्तुतिथी परमभक्ति करे छे. ते भोगाकांक्षादि निदानरहित
परिणामथी तथा निःस्पृहवृत्तिथी विशिष्ट पुण्यनो आस्रव थाय छे, जेम खेडूतने चोखानी
खेती करतां घास, फोतरां वगेरे मळे ज छे तेम. ते पुण्यथी जीव स्वर्गमां देवेन्द्र,
लोकान्तिकदेव वगेरेनी विभूति पामीने विमान, परिवार वगेरे संपदाओने जीर्ण तृणसमान
षोडशभावनासु मध्ये परमागमभाषया ‘‘मूढत्रयं मदाश्चाष्टौ तथानायतनानि षट् । अष्टौ
शंकादयश्चेतिं द्रग्दोषाः पञ्चविंशतिः ।१।’’ इति श्लोककथितपञ्चविंशतिमलरहिता
तथाध्यात्मभाषया निजशुद्धात्मोपादेयरुचिरूपा सम्यक्त्वभावनैव मुख्येति विज्ञेयम् ।
‘सम्यग्दृष्टेर्जीवस्य पुण्यपापद्वयमपि हेयम्,’ कथं पुण्यं करोतीति ? तत्र युक्तिमाह । यथा
कोऽपि देशान्तरस्थमनोहरस्त्रीसमीपादागतपुरुषाणां तदर्थे दानसन्मानादिकं करोति तथा
सम्यग्दृष्टिः अप्युपादेयरूपेण स्वशुद्धात्मानमेव भावयति चारित्रमोहोदयात्तत्रासमर्थः सन्
निर्दोषपरमात्मस्वरूपाणामर्हत्सिद्धानां तदाराधकाचार्योपाध्यायसाधूनां च परमात्मपदप्राप्त्यर्थं
विषयकषायवञ्चनार्थं च दानपूजादिना गुणस्तवनादिना वा परमभक्तिं करोति तेन
भोगाकाङ्क्षादिनिदानरहितपरिणामेन कुटुम्बिनां (कृषकानां) पलालमिव अनीहितवृत्त्या
विशिष्टपुण्यमास्रवति तेन च स्वर्गे देवेन्द्रलोकान्तिकादिविभूतिं प्राप्य विमानपरिवारादिसंपदं
१. ज्ञानार्णव पृ. ९३
सप्ततत्त्व-नवपदार्थ अधिकार [ १७७