गणतो थको पांच महाविदेहोमां जईने जुए छे. शुं जुए छे? ‘ते आ समवसरण छे, ते
आ वीतराग सर्वज्ञ भगवान छे, ते आ भेदाभेद रत्नत्रयना आराधक गणधरदेवादि छे;’
जे पहेलां सांभळ्या हता तेमने आज प्रत्यक्ष जोया’ — एम समजीने धर्ममां बुद्धि विशेष
द्रढ करीने चोथा गुणस्थानने योग्य आत्मभावनाने न छोडतां, भोग भोगववा छतां पण
धर्मध्यानमां काळ निर्गमन करीने स्वर्गमांथी आवीने तीर्थंकरादि पदने पामे छे, तोपण
पूर्वभवमां भावेली विशिष्ट भेदज्ञाननी वासनाना बळथी मोह करता नथी. पछी जिनदीक्षा
लईने, पुण्य अने पापथी रहित निज परमात्माना ध्यान वडे मोक्षे जाय छे. मिथ्याद्रष्टि तो
तीव्र निदानबंधवाळां पुण्यथी भोग प्राप्त करीने पछी अर्ध चक्रवर्ती रावण आदिनी जेम
नरके जाय छे.
आ प्रमाणे उपरोक्त लक्षणवाळां पुण्य - पापरूप बे पदार्थ साथे पूर्वोक्त सात तत्त्वो
ज नव पदार्थ छे, एम जाणवुं. ३८.
ए प्रमाणे श्री नेमिचन्द्र सैद्धान्तिकदेवे रचेल द्रव्यसंग्रह नामना ग्रंथमां
‘‘आसवबंधण’’ आदि एक सूत्र गाथा, त्यारपछी दश गाथाओ द्वारा छ स्थळ — ए रीते
कुल अगियार सूत्रो वडे सात तत्त्व अने नव पदार्थोनुं प्रतिपादन करनार बीजो महाधिकार
समाप्त थयो. २.
❁ ❁ ❁
जीर्णतृणमिव गणयन् पञ्चमहाविदेहेषु गत्वा पश्यति । किं पश्यतीति चेत् — तदिदं
समवसरणं, त एते वीतरागसर्वज्ञाः, त एते भेदाभेदरत्नत्रयाराधका गणधरदेवादयो ये पूर्वं
श्रूयन्ते त इदानीं प्रत्यक्षेण दृष्टा इति मत्वा विशेषेण दृढधर्ममतिर्भूत्वा चतुर्थगुणस्थान-
योग्यामात्मनो भावनामपरित्यजन् भोगानुभवेऽपि सति धर्मध्यानेन कालं नीत्वा स्वर्गादागत्य
तीर्थकरादिपदे प्राप्तेऽपि पूर्वभवभावितविशिष्टभेदज्ञानवासनाबलेन मोहं न करोति ततो
जिनदीक्षां गृहीत्वा पुण्यपापरहितनिजपरमात्मध्यानेन मोक्षं गच्छतीति । मिथ्यादृष्टिस्तु तीव्र-
निदानबन्ध पुण्येन भोगं प्राप्य पश्चादर्द्धचक्रवर्त्तिरावणादिवन्नरकं गच्छतीति । एवमुक्तलक्षण-
पुण्यपापपदार्थद्वयेन सह पूर्वोक्तानि सप्ततत्त्वान्येव नव पदार्था भवन्तीति ज्ञातव्यम् ।
इति श्री नेमिचन्द्रसैद्धान्तिकदेवविरचिते द्रव्यसंग्रहग्रन्थे ‘‘आसवबंधण’’ इत्यादि एका
सूत्रगाथा तदनन्तरं गाथादशकेन स्थलषट्कं चेति समुदायेनैकादशसूत्रैः
सप्ततत्त्वनवपदार्थप्रतिपादकनामा द्वितीयोमहाधिकारः समाप्तः ।।२।।
१७८ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह