भावनाबलेन त्रयोऽपि मोक्षं गताः । शेषाः पश्चदशशतप्रमितब्राह्मणा जिनदीक्षां गृहीत्वा
यथासम्भवं स्वर्गं मोक्षं च गताः । अभव्यसेनः पुनरेकादशाङ्गधारकोऽपि सम्यक्त्वं विना
मिथ्याज्ञानी सञ्जात इति । एवं सम्यक्त्वमाहात्म्येन ज्ञानतपश्चरणव्रतोपशमध्यानादिकं
मिथ्यारूपमपि सम्यग्भवति । तदभावे विषयुक्तदुग्धमिव सर्वं वृथेति ज्ञातव्यम् ।
तच्च सम्यक्त्वं पञ्चविंशतिमलरहितं भवति तद्यथा — देवतामूढलोकमूढसमयमूढभेदेन
मूढत्रयं भवति । तत्र क्षुधाद्यष्टादशदोषरहितमनन्तज्ञानाद्यनन्तगुणसहितं वीतरागसर्वज्ञदेवता-
स्वरूपमजानन् ख्यातिपूजालाभरूपलावण्यसौभाग्यपुत्रकलत्रराज्यादिविभूतिनिमित्तं रागद्वेषो-
पहतार्त्तरौद्रपरिणतक्षेत्रपालचण्डिकादिमिथ्यादेवानां यदाराधनं करोति जीवस्तद्देवतामूढत्वं
भण्यते । न च ते देवाः किमपि फलं प्रयच्छन्ति । कथमिति चेत् ? रावणेन रामस्वामि-
लक्ष्मीधरविनाशार्थं बहुरूपिणी विद्या साधिता, कौरवैस्तु पाण्डवनिर्मूलनार्थं कात्यायनी विद्या
भावनाना बळथी मोक्ष पाम्या. बाकीना पंदरसो ब्राह्मणो जिनदीक्षा लईने यथासंभव स्वर्गे
के मोक्षे गया. परंतु अभव्यसेन अगियार अंगनो पाठी होवा छतां पण सम्यक्त्व विना
मिथ्याज्ञानी रह्यो. आ रीते सम्यक्त्वना माहात्म्यथी ज्ञान, तपश्चरण१, व्रत, उपशम, ध्यान
वगेरे मिथ्यारूप होय ते पण सम्यक् थई जाय छे. अने तेना (सम्यक्त्वना) विना ए
बधां झेर सहितना दूधनी जेम वृथा छे, एम जाणवुं.
अने ते सम्यक्त्व पचीस दोषरहित होय छे. ते आ प्रमाणे — देवमूढता, लोकमूढता
अने समयमूढता — ए त्रण मूढता छे.
क्षुधा आदि अढार दोषरहित, अनंतज्ञानादि अनंतगुणसहित वीतरागसर्वज्ञदेवनुं
स्वरूप नहि जाणतो जे जीव ख्याति, पूजा, लाभ, रूप, लावण्य, सौभाग्य, पुत्र, स्त्री,
राज्य आदि वैभवने माटे, राग – द्वेषथी हणायेला, आर्त अने रौद्र परिणामोवाळा
क्षेत्रपाळ, चंडिका आदि मिथ्यादेवोनुं आराधन करे छे तेने देवमूढता कहे छे. ते देवो कांई
पण फळ आपता नथी.
प्रश्नः — (फळ नथी देता) ते कई रीते? उत्तर — रावणे रामचंद्र अने लक्ष्मणनो
विनाश करवा माटे बहुरूपिणी विद्या सिद्ध करी; कौरवोए पांडवोनो नाश करवा माटे
कात्यायनी विद्या साधी; कंसे नारायणनो (कृष्णनो) विनाश करवा माटे घणी विद्याओ
साधी; परंतु ते विद्याओ द्वारा रामचंद्र, पांडवो अने कृष्ण नारायणनुं कांई पण अनिष्ट
१. सम्यक्त्व पाम्या विनानुं ज्ञान, तपश्चरण, व्रत, नियम, ध्यान वगेरे सर्वे मिथ्या छे, एम समजवुं.
माटे सम्यग्दर्शन प्रगट करवा प्रथम प्रयत्न – पुरुषार्थ करवो एवी भगवाननी आज्ञा समजवी.
१८६ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह