साधिता, कंसेन च नारायणविनाशार्थं बह्व्योऽपि विद्याः समाराधितास्ताभिः कृतं न किमपि
रामस्वामिपाण्डवनारायणानाम् । तैस्तु यद्यपि मिथ्यादेवता १नानुकूलितास्तथापि निर्मल-
सम्यक्त्वोपार्जितेन पूर्वकृतपुण्येन सर्वं निर्विघ्नं जातमिति । अथ लोकमूढत्वं कथयति ।
गङ्गादिनदीतीर्थस्थानसमुद्रस्नानप्रातःस्नानजलप्रवेशमरणाग्निप्रवेशमरणगोग्रहणादिमरणभूम्यग्निवट-
वृक्षपूजादीनि पुण्यकारणानि भवन्तीति यद्वदन्ति तल्लोकमूढत्वं विज्ञेयम् । अन्यदपि
लौकिकपारमार्थिकहेयोपादेयस्वपरज्ञानरहितानामज्ञानिजनानां प्रवाहेन यद्धर्मानुष्ठानं तदपि
लोकमूढत्वं विज्ञेयमिति । अथ समयमूढत्वमाह । अज्ञानिजनचिच्चमत्कारोत्पादकं ज्योतिष्कमन्त्र-
वादादिकं दृष्ट्वा वीतरागसर्वज्ञप्रणीतसमयं विहाय कुदेवागमलिङ्गिनां भयाशास्नेहलोभैर्धर्मार्थं
प्रणामविनयपूजापुरस्कारादिकरणं समयमूढत्वमिति । एवमुक्तलक्षणं मूढत्रयं सराग-
सम्यग्दृष्टयवस्थायां परिहरणीयमिति । त्रिगुप्तावस्थालक्षणवीतरागसम्यक्त्वप्रस्तावे पुनर्निज-
थयुं नहि. तेमणे (राम वगेरेए) जोके मिथ्यादेवोनी आराधना न करी, तोपण निर्मळ
सम्यक्त्वथी उपार्जित२ पूर्वे करेलां पुण्यथी तेमनां सर्व विघ्न दूर थयां.
हवे, लोकमूढतानुं कथन करे छेः ‘गंगा आदि नदीरूप तीर्थोमां स्नान, समुद्रमां
स्नान, प्रातःकाळमां स्नान, जळमां प्रवेश करीने मरवुं, अग्निमां प्रवेश करीने मरवुं, गायनुं
पूंछडुं पकडीने मरवुं, भूमि – अग्नि – वडवृक्षनी पूजा करवी — ए बधां पुण्यनां कारण छे’,
एम जे कहे छे तेने लोकमूढता जाणवी. लौकिक – पारमार्थिक हेय – उपादेय अने स्व –
परज्ञानरहित अज्ञानीओनुं प्रवाहथी (कुळ परंपराथी) चाल्युं आवतुं बीजुं पण जे कांई
धर्माचरण छे ते पण लोकमूढता छे, एम जाणवुं.
हवे, समयमूढता कहे छेः — अज्ञानीओना मनमां चमत्कार (आश्चर्य) उत्पन्न
करनार ज्योतिष, मंत्रवाद वगेरे देखीने वीतराग – सर्वज्ञप्रणीत धर्म छोडी दईने खोटा देव –
शास्त्र अने वेशधारीओने भय, आशा, स्नेह अने लोभथी धर्मने माटे प्रणाम, विनय,
पूजा, सत्कार वगेरे करवां ते समयमूढता छे.
आ उक्त लक्षणवाळी त्रणे मूढता ३सरागसम्यग्द्रष्टिनी अवस्थामां त्यागवा योग्य
छे.
१. ‘आराधना न कृता’ इति पाठान्तरं
२. निर्मळ सम्यक्त्व साथे रहेला शुभरागथी उपार्जित पुण्य — एम अहीं समजवुं.
३. सरागसम्यग्द्रष्टिना अर्थ माटे जुओ पा. १७३ फूटनोट.
मोक्षमार्ग अधिकार [ १८७