प्रभावनागुणस्य बलेन मिथ्यात्वविषयकषायप्रभृतिसमस्तविभावपरिणामरूपपरसमयानां प्रभावं
हत्वा शुद्धोपयोगलक्षणस्वसंवेदनज्ञानेन विशुद्धज्ञानदर्शनस्वभावनिजशुद्धात्मनः प्रकाशनमनु-
भवनमेव प्रभावनेति ।।८।।
एवमुक्तप्रकारेण मूढत्रयमदाष्टकषडनायतनशङ्काद्यष्टमलरहितं शुद्धजीवादितत्त्वार्थश्रद्धान-
लक्षणं सरागसम्यक्त्वाभिधानं व्यवहारसम्यक्त्वं विज्ञेयम् । तथैव तेनैव व्यवहारसम्यक्त्वेन
पारम्पर्येण साध्यं शुद्धोपयोगलक्षणनिश्चयरत्नत्रयभावनोत्पन्नपरमाह्लादैकरूपसुखामृतरसास्वाद-
नमेवोपादेयमिन्द्रियसुखादिकं च हेयमिति रुचिरूपं वीतरागचारित्राविनाभूतं वीतराग-
सम्यक्त्वाभिधानं निश्चयसम्यक्त्वं च ज्ञातव्यमिति । अत्र व्यवहारसम्यक्त्वमध्ये निश्चयसम्यक्त्वं
किमर्थं व्याख्यातमिति चेत् ? व्यवहारसम्यक्त्वेन निश्चयसम्यक्त्वं साध्यत इति साध्य-
साधकभावज्ञापनार्थमिति ।
इदानीं येषां जीवानां सम्यग्दर्शनग्रहणात्पूर्वमायुर्बन्धो नास्ति तेषां व्रताभावेऽपि
प्रभावना गुणना बळथी१ मिथ्यात्व – विषय – कषायादि समस्त विभावपरिणामरूप
परसमयोनो प्रभाव नष्ट करीने शुद्धोपयोगलक्षण स्वसंवेदनज्ञान वडे विशुद्ध
ज्ञानदर्शनस्वभावी निज शुद्धात्मानुं प्रकाशन – अनुभवन करवुं, ते ज प्रभावना छे. ८.
आ रीते उक्त प्रकारे त्रण मूढता, आठ मद, छ अनायतन अने शंका आदि आठ
दोषो विनानुं शुद्ध जीवादितत्त्वार्थोनुं श्रद्धान जेनुं लक्षण छे एवुं सरागसम्यक्त्व नामनुं
व्यवहार२ – सम्यक्त्व जाणवुं. तेवी ज रीते ते ज व्यवहार – सम्यक्त्वथी परंपराए साध्य
एवुं, शुद्धोपयोगलक्षण निश्चयरत्नत्रयनी भावनाथी उत्पन्न परमाह्लाद जेनुं एक रूप छे,
एवा सुखामृतरसनो आस्वाद ज उपादेय छे अने इन्द्रियसुखादि हेय छे एवी रुचिरूप,
वीतरागचारित्रनुं अविनाभावी वीतराग – सम्यक्त्व नामनुं निश्चय – सम्यक्त्व जाणवुं.
प्रश्नः — अहीं व्यवहारसम्यक्त्वना कथनमां निश्चयसम्यक्त्वनुं कथन केम कर्युं? उत्तरः —
व्यवहार – सम्यक्त्वथी निश्चयसम्यक्त्वनी सिद्धि थाय छे, एम साध्य – साधकभाव
जणाववाने माटे कथन कर्युं छे.
हवे, जे जीवोने सम्यग्दर्शनना ग्रहण थवा पहेलां आयुष्यनो बंध थयो न होय तेमने
१. बळथी = निमित्तथी.
२. भूमिका योग्य व्यवहार अर्थात् शुभराग साथेनुं अनुपचरित साचुं सम्यग्दर्शन.
१९८ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह